دیمانه‌
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی: ده‌بێت حكومه‌ت پێشه‌نگ بێت له‌ پاراستنی‌ مافی‌ ژنان




Saturday, November 22, 2008
 
     

 

دیمانه‌‌: سامان محه‌مه‌د

له‌ دیمانه‌یه‌كی تایبه‌ت به‌ رۆژنامه‌ی‌ رۆژنامه‌‌ نه‌زه‌ند به‌گیخانی لێکۆڵه‌ر له‌ مه‌کته‌بی لێکۆڵینه‌وه‌ی تایبه‌ت به‌ سیاسه‌ت له‌ زانکۆی بریستڵ‌، باس له‌ توندوتیژی‌و كوشتنی ئافره‌ت له‌ژێر په‌رده‌ی ناموسپه‌رستی له‌ كوردستان ده‌كات.
هه‌روه‌ك خۆی ئاماژه‌ی پێكرد، نه‌زه‌ند پێش هه‌مو شتێك شاعیره‌‌و وه‌ك لێکۆڵه‌رێکی ئه‌كادیمی‌و به‌گریكار له‌ مافه‌كانی مرۆڤ به‌تایبه‌تی ئافره‌ت ناسراوه‌، ئێستاش لێكۆڵه‌ره‌ له‌ مه‌كته‌بی لێكۆڵینه‌وه‌ی تایبه‌ت به‌ سیاسه‌ت له‌ زانكۆی بریستڵ‌، نه‌زه‌ند به‌گیخانی خه‌ڵکی شاری کۆیه‌یه‌‌و خوێندنی سه‌ره‌تایی‌و ناوه‌ندیی‌و دواناوه‌ندیی له‌ شاری كۆیه‌ ته‌واوكردوه‌، له‌ كۆلێژی موسڵ‌ زمان‌و ئه‌ده‌بیاتی ئینگلیزی ته‌واوكردوه‌ له‌ده‌ست رژێمی دیكتاتۆر له‌ 1987وه‌ رایکردوه‌و له‌ مه‌نفا نیشته‌جێبوه، له‌ ساڵی 1997دا نامه‌ی دكتۆرای وه‌رگرتوه‌ له‌ بواری ئه‌ده‌بیاتی به‌راوردكاری.


* ئه‌و توندوتیژیانه‌ی ئه‌ندامانی خێزان زۆربه‌ی جار پیاو به‌رامبه‌ر ئه‌ندامانی خێزان به‌تایبه‌تی ژن پیاده‌ی ده‌که‌ن به‌ بیانوی شه‌ره‌فه‌وه‌، چ باکگراوندێكی له‌پشته‌؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  ئه‌و توندوتیژیانه‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌دا به‌رامبه‌ر به‌ ژن ده‌كرێت، كۆمه‌ڵێك ره‌هه‌ندی سیاسی‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌و ئابوریان هه‌یه، له‌ کوردستان زۆربه‌ی ئه‌و توندوتیژیانه‌ به‌ بیانوی پاراستنی شه‌ره‌فه‌وه‌ ئه‌نجام ده‌درێن، توندوتیژی به‌ بیانوی شه‌ره‌ف كه‌ من به‌ تاوانه‌كانی ناموسپه‌رستی ناویانده‌به‌م (که‌ دیاره‌ ته‌نها کوشتن‌و لێدان ناگرێته‌وه‌)، بێبه‌ریکردن له‌ خوێندن‌و یان قه‌ده‌غه‌کردنی چونه‌ ده‌ره‌وه‌ له‌ ماڵ‌و پۆشینی جلوبه‌رگ به‌ ئاره‌زوی خود یان له‌ قه‌ده‌غه‌كردنی خۆشه‌ویستی، ئه‌مانه‌یش تاوانن بۆ پاراستنی شه‌ره‌ف ده‌کرێن، له‌ عه‌قڵیه‌تی گشتیی كوردیدا شه‌ره‌ف له‌ ره‌فتاری كۆمه‌ڵایه‌تیی ژندا بچوك كراوه‌ته‌وه‌، دزی‌و درۆزنی‌و ناپاكی‌و بوختان‌و دوإویی‌و خیانه‌ت ئه‌مانه‌ له‌ عه‌قڵیه‌تی كوردیدا بێشه‌ره‌فی نین، به‌ڵام كاتێك ژن ئه‌و سنورانه‌ ده‌بڕێت كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ بۆی دیاریكردوه‌ به‌تایبه‌تی له‌ ره‌فتاری كۆمه‌ڵایه‌تیدا، ئه‌وه‌ له‌ خه‌یاڵی گشتیدا ده‌بێته‌ مایه‌ی بێشه‌ره‌فی. بإینی سنوره‌ سه‌پاوه‌کان، وه‌کو دروستکردنی په‌یوه‌ندیی خۆشه‌ویستی که‌ جوانترین شتێکه‌‌ له‌ ژیانی مرۆڤ، یا پێکه‌نینێک به‌ده‌م رێبوارێکی پیاو له‌ بیرو هۆشی کورددا مانای بێشه‌ره‌فی ده‌گه‌یه‌نن، زۆرجار ژن كوژراوه‌ له‌سه‌ر زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌ك له‌ به‌رامبه‌ر پیاوێك یان بونی ژماره‌یه‌كی مۆبایل له‌سه‌ر ته‌له‌فۆنه‌كه‌ی، ئه‌مانه‌‌و زۆری تریش له‌ تێگه‌یشتنی ئه‌و پیاوانه‌ی كه‌ هه‌ڵده‌ستن به‌ تاوانه‌كه‌، سه‌رپێچیكردنه‌ له‌و كۆدو رێسایانه‌ی كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ به‌سه‌ر ژنیدا سه‌پاندوه‌‌و هۆکارن له‌پشت ئه‌و توندوتیژیانه‌.

* به‌ بڕوای ئێوه‌ هه‌ست ناكه‌ن له‌پشت ئه‌م كوشتنانه‌وه‌ باكگراوندێكی ئایینی هه‌بێت كه‌ كۆمه‌ڵگه‌ ناچاربكات به‌ناوی ناموسپه‌رستی ژنه‌ بكوژرێت یان كلتوری كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی بۆخۆی وایه‌ ئه‌گه‌ر بڕواته‌ ئه‌وروپاش؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  ئایین، كلتور، ده‌سه‌ڵات، ئه‌مانه‌ هه‌موی رۆڵیان هه‌یه‌ له‌ رودانی ئه‌م تاوانانه‌ی که ‌به‌ناوی ناموسپه‌رستییه‌وه‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌ روده‌ده‌ن، ئایین  پاڵپشتیی‌ له‌ ملکه‌چی‌و ژێرده‌سته‌یی‌و بێمافیی ژن ده‌کات، هه‌رسێ‌ ئایینه‌ یه‌ك خوداییه‌كان (یه‌هودی، مه‌سیحیه‌ت، ئیسلام) ستروکتورێکی پته‌وی پیاوسالارییان هه‌یه‌، هه‌مویان هه‌وڵی كۆنترۆڵكردنی جه‌سته‌‌و سێکچوالێتیی ژنیان داوه‌. جیاوازیی ئایینی‌ ئیسلام له‌گه‌ڵ‌ ئایینه‌كانی دیکه،‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئیسلام سیستمێكی كۆمه‌ڵایه‌تی‌و سیاسی‌و ئابوریشه‌، ئه‌مه‌ وایكردوه‌ ئایینی ئیسلام زۆر به‌ قوڵی بچێته‌ ناو ژیانی خه‌ڵكه‌وه‌‌و ته‌نانه‌ت باسی چۆنیه‌تی خۆپۆشین‌و په‌یوه‌ندیی جه‌سته‌یی‌و جوتبونی ژن‌و مێردیش ده‌کات، واته‌ ده‌ست ده‌خاته‌ ناو ورده‌كارییه‌كانی رۆژانه‌ی خه‌ڵك‌و كۆمه‌ڵگه‌وه‌. ئایین رۆڵی زۆره‌ له‌و پێشێلكاریانه‌ی له‌ كۆمه‌ڵگه‌دا به‌رامبه‌ر به‌ ئافره‌ت ده‌كرێت، به‌ڵام له‌پاڵ‌ ئایینیشدا كۆمه‌ڵێك دابونه‌ریت هه‌ن كه‌ كۆنترن له‌و ئایینه‌، بۆ نمونه‌ خه‌ته‌نه‌كردنی ئافره‌ت له‌ ئایینی ئیسلامدا باسی نه‌کراوه‌، به‌ڵام له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیدا پیاده‌ ده‌كرێت، له‌ زۆربه‌ی كۆمه‌ڵگه‌ ئیسلامییه‌كانیش، ئه‌مه‌ بوه‌ته‌ كلتور له‌ ئه‌قڵیه‌تی گشتیی كۆمه‌ڵگه‌دا قبوڵکراوه‌‌و ره‌وایی پێدراوه‌، نمونه‌یه‌كی دیکه‌ له‌ قورئاندا باس له‌ سزادان به‌شێوه‌ی‌ به‌ردبارانكردن تا مردن نه‌كراوه‌، له‌ راستیدا به‌ردبارانكردن تا مردن له‌ سه‌ر بنچینه‌ی فه‌رموده‌كانی محه‌مه‌د (د.خ) داڕێژراوه‌‌و به‌پێی ته‌فسیری زانا ئیسلامییه‌كانیش لێكدراوه‌ته‌وه‌، ته‌فسیری زانا ئیسلامییه‌كانیش هه‌روه‌كو محه‌مه‌د ئه‌ركون ده‌ڵێت، گوزارشت‌ له‌ بیرو ره‌فتاری ئه‌وسا ده‌كات نه‌ک له‌ حه‌قیقه‌تێكی ره‌ها.

* ئه‌‌ی كه‌واته‌ ده‌سه‌ڵات له‌ چ لایه‌نێكیانه‌وه‌ به‌رپرسیاره‌، ئایین یان كۆمه‌ڵگه‌؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  ده‌سه‌ڵات ده‌بێت پێشه‌نگ بێت، چه‌ند هه‌نگاوێك له‌پێشه‌وه‌ی كۆمه‌ڵگه‌وه‌ بێت، ئێستا له‌ سه‌رده‌مێكدا ده‌ژین پێویسته‌ ده‌سه‌ڵات هه‌وڵبدات یاسای مه‌ده‌نی جێگیربێت له‌ وڵات، ده‌بێت یاسا شه‌رعیه‌ت بسێنێته‌وه‌ له‌ سه‌ركوتکردنی ژن، له‌ ده‌سته‌مۆیی‌و پێشێڵكردنی مافی ژن له‌ رێگه‌ی فره‌ژنی‌و‌ نایه‌کسانی له‌ میرات‌و مه‌سه‌له‌ی ماره‌یی، كه‌ هه‌مو ئه‌مانه‌ له‌ رێگه‌ی شه‌ریعه‌ته‌وه‌ له‌ یاسا جێگیرکراون. ده‌بێت ده‌سه‌ڵات كار بۆ گۆڕینی یاسا بكات له‌سه‌ر بنچینه‌ی پره‌نسیپه‌کانی مافی مرۆڤ، ‌مافی مه‌ده‌نیی هاوڵاتیان وه‌کو یه‌ک دابین بکات، واته‌ ئه‌رکی ده‌سه‌ڵات ئه‌وه‌یه‌ که‌ مافی هاوڵاتیان دابین بكات به‌ یه‌کسانی‌و له‌سه‌ر بنچینه‌ی دادوه‌ری‌و پره‌نسیپه‌کانی مافی مرۆڤ. بإیاری په‌رله‌مانی کوردستان بۆ هێشتنه‌وه‌ی فره‌ژنی له‌ یاسای باری که‌سێتیدا، پێشێلکردنی مافی مرۆڤه‌‌و شایانی قبوڵکردن نییه‌.

* ئه‌و كه‌سانه‌ی به‌ناوی ناموسپه‌رستییه‌وه‌ ژنێك ده‌كوژن، بۆ ویژدانی خۆیانی ده‌كوژن یان بۆ كۆمه‌ڵگه‌؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  ده‌زانیت ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ زۆر ئاڵۆزو فره‌ڕه‌هه‌نده‌، به رای من تاک بۆ گروپ ئه‌و کاره‌ ئه‌نجام ده‌دات، ئه‌مه‌ سیناریۆیه‌كه‌ بۆ کۆمه‌ڵگه‌ ده‌یكات، له‌ بۆچون‌و تێگه‌یشتنی ئه‌و گروپه‌ کاتێک گروپ به‌ خراپه‌ سه‌یری ئه‌و پیاوه‌ی كرد که‌ گوایه‌ بێشه‌ره‌ف کراوه‌ له‌ ئه‌نجامی ره‌فتارێکی کچ، خوشک یا ژنه‌كه‌ی، ئیتر پیاوه‌که‌ خۆی په‌راوێزو بێئابڕو له‌كه‌دار ده‌بینێت‌و بۆ رازیکردنی ئه‌و گروپه‌ ئه‌و شه‌ره‌فی خۆی پاک ده‌کاته‌وه‌، واته‌ گروپ به‌شێوه‌یه‌کی ناڕاسته‌وخۆ داوا ده‌كات که‌ پیاو شه‌ره‌فی خۆی بکڕێته‌وه‌ به‌ خوێنی ئافره‌ت، له‌به‌رئه‌وه‌ی له‌ تێگه‌یشتنی زۆربه‌ی تاكی كورد شه‌ره‌ف به‌ خوێن پاک ده‌کرێته‌وه‌، ئه‌مه‌ تێگه‌یشتنێكی هه‌ڵه‌یه‌‌و گۆڕانیشی کات‌و پرۆگرامی چڕو جدیی پێویسته‌ نه‌ک ته‌نها له‌سه‌ر ئاستی یاسایی، به‌ڵکو له‌سه‌ر ئاستی هۆشیارکردنه‌وه‌ی رای گشتی له‌ هه‌مو بوارێکدا، بۆ ئه‌مه‌ش ده‌سه‌ڵات‌و کۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی ده‌بێت هاوکاریی یه‌كتری بکه‌ن‌و له‌سه‌ر بنچینه‌ی دیالۆگ، کارو به‌رنامه‌ی هاوبه‌ش به‌بێ‌ مساوه‌مه ‌له‌ مه‌سه‌له‌ سه‌ره‌کییه‌كه‌ گۆڕانکاریی دروستبکه‌ن.

* ئه‌م حكومه‌ته‌ی ئێستا ده‌سه‌ڵاتی هه‌رێمی كوردستان ده‌كات، تا چه‌ند هه‌وڵیداوه‌ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی به‌ره‌و كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی مه‌ده‌نی‌و دیموكراسیخواز به‌رێت، یان هه‌ر ده‌یه‌وێت له‌ژێر كاریگه‌ری ئایینی‌و كلتوری كۆمه‌ڵگه‌دا بمێنێته‌وه‌؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ی ئێستا له‌ كوردستان حوكم ده‌كات، گوزارشت له‌ ئاستی کلتوری‌و فره‌ده‌نگی‌و فره‌ڕه‌نگی ئه‌م كۆمه‌ڵگه‌یه‌ ده‌كات، له‌به‌رئه‌وه‌ی كه‌ پێكهاتوه‌ له‌ كۆمه‌ڵێك حیزبی جیاجیای ئایینی‌و عه‌لمانی‌و سه‌ر به‌ ئایدۆلۆژیای جیاواز، به‌داخه‌وه‌ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردی كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی عه‌شایرییه‌‌و ئه‌مه‌ش ره‌نگیداوه‌ته‌و له‌سه‌ر پێکهاته‌‌و عه‌قڵیه‌تی هه‌مو حیزبه‌كاندا، واته‌ خاسیه‌تی سه‌ره‌کیی‌ پێکهاته‌‌و عه‌قڵیه‌تی حیزبه‌ کوردییه‌كان، خاسیه‌تێکی عه‌شایرییه‌، بۆ ئه‌وه‌ی حکومه‌ت سیمایه‌کی مه‌ده‌نی‌و دامه‌زراوه‌یی وه‌ربگرێت‌و جوان کاربکات، پێویسته‌ خۆی له‌ ده‌سه‌ڵاتی حیزب، له‌ ئایدۆلۆژیای حیزبه‌كان یا گروپی ئیسلامی‌و کۆنه‌خواز به‌دور بگرێت، تا چه‌ندیش له‌مه‌‌دا سه‌ركه‌وتو ده‌بێت، ئه‌مه‌یان پێویستی به‌ لێكۆڵینه‌وه‌ی قوڵ‌ هه‌یه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی من ده‌یبینم، ئێستا له‌ناو ده‌سه‌ڵاتی کوردیدا كۆمه‌ڵێك خه‌ڵكی ریفۆرمخوازو پێشکه‌وتو هه‌ن له‌ به‌رامبه‌ر كۆمه‌ڵێك خه‌ڵكی كۆنه‌خواز، ئه‌م دو ره‌وته‌ به‌ نهێنی‌و به‌ ئاشكرا له‌ ململانێدان له‌ناو حكومه‌ت، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ چینه‌ پێشکه‌وتو ‌و ریفۆرمخوازه‌كه‌ به‌قه‌د چینه‌ كۆنه‌خوازه‌كه‌ به‌هێز نییه‌، حكومه‌ت ده‌بێت پشتگیریی‌ له‌ چینی ریفۆرمخوازی ناو کۆمه‌ڵگه‌ بكات‌و به‌رنامه‌‌و داواکاریی ئه‌وان جێبه‌جێ‌ بکات نه‌ك هی چینه‌ کۆنه‌خوازو عه‌شایه‌ره‌كه‌، هه‌روه‌ها كۆمه‌ڵگه‌ش ده‌بێت پشتگیریی له‌م چینه‌ ریفۆرمخوازه‌ی ناو ده‌سه‌ڵات بكات بۆ ئه‌وه‌ی به‌هێزبێت به‌رامبه‌ر به‌و چینه‌ کۆنه‌خوازه‌ی که‌ له‌ناو حكومه‌تدا كار بۆ ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن كۆمه‌ڵگه‌ به‌ دواکه‌وتویی بمێنێته‌وه‌، هه‌ر بۆ نمونه‌ له‌ یاسای فره‌ژنیدا له‌ په‌رله‌مانی كوردستان چینی ریفۆرمخوازه‌كان به‌ 4 ده‌نگ كه‌متر دۆڕاندیان، ئه‌گه‌ر ده‌نگی پێشكه‌وتوخواز زیادبوایه‌ له‌ په‌رله‌مان فره‌ژنی ده‌نگی بۆ نه‌ده‌درا، به‌ڵام ده‌نگی كۆنه‌خوازو ئه‌وانه‌ی كه‌ ده‌یانه‌وێت سیاسه‌ت‌و دین پابه‌ندبن به‌یه‌كه‌وه‌، له‌ناو ده‌سه‌ڵاتی کوردیدا به‌هێزتره‌.
* به‌ قسه‌كانی‌ ئێوه‌دا واده‌رده‌كه‌وێت چینی ریفۆرمخواز نه‌یتوانیوه‌ له‌ناو حكومه‌ت به‌هێزبێت، ئایا حكومه‌ت ده‌رگا داناخات به‌سه‌ر ریفۆرمخوازه‌كاندا یان حكومه‌ت له‌ هه‌وڵی‌ ئه‌وه‌دایه‌ كه‌سی‌ ریفۆرمخواز دروستبكات؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  پێشکه‌وتن‌و هۆشیاریی کۆمه‌ڵگه‌ به‌قه‌د ئه‌وه‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌ ده‌سه‌ڵاته‌وه‌، په‌یوه‌نداریشه به‌ ئاستی هۆشیاریی‌و رۆشنبیریی تاکه‌کانه‌وه‌، مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه‌ بڵێم که‌ له‌ به‌رامبه‌ر ده‌سه‌ڵاتی سیاسیدا تاک بێهێزو به‌ته‌نها قوربانی نییه، به‌ڵکو په‌یوه‌ندیداره‌ به‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی که ستاتوی تاکه‌کان دیاریده‌کات‌و به‌ڕێوه‌یان ده‌‌بات.‌ ئاشکرایه‌ که‌ ده‌سه‌ڵات پێش هه‌مو شتێک بیر له‌ پاراستنی خۆی ده‌کاته‌وه‌، ‌وێناکردنی حاڵه‌تی تاکیش وه‌کو قوربانیی ده‌سه‌ڵات له‌ خه‌یاڵی گشتیدا مه‌ترسیداره‌و ئه‌نجامی ترسناکی لێ چاوه‌ڕوان ده‌کرێت، مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه‌ بڵێم خه‌ڵک به‌ ته‌نها قوربانیی ده‌سه‌ڵات نییه‌، هه‌ستکردن به‌ حاڵه‌تی قوربانیبون واده‌کات که‌ بواری ئۆتۆنۆمی‌و چالاکیی تاکه‌کان بچوک بێته‌وه‌‌و زیاتر له‌ناو ئه‌و حاڵه‌تی "بێده‌سه‌ڵاتییه‌‌"دا جێگیریان ده‌کات، ئه‌مه‌ش‌ له‌ ئه‌‌نجامدا ده‌بێته‌ هۆی زیاتر له‌په‌راوێزنان‌و دابڕان له‌ ژیانی گشتی‌و ریفۆرم‌و کارگێڕی‌و بڕیاردان، تاک له‌ رێگه‌ی هۆشیاری، له‌ رێگه‌ی زانین‌و به‌رگریکردنه‌وه‌ ده‌توانێت کاریگه‌ری له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵات هه‌بێت‌و چه‌وسانه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی بخاته‌ ژێر پرسیارو گۆڕان به‌رپا بکات، بۆ نمونه‌ سه‌باره‌ت به‌ یاسای رۆژنامه‌گه‌ری له‌ کوردستان، هۆشیاریی رۆژنامه‌نوسان توانی کار بکاته‌ سه‌ر ده‌سه‌ڵات‌و چاککردنی یاساکه‌، به‌ڵام له‌ یاسای باری كه‌سێتیدا ئه‌و هۆشیارییه‌ به‌دی نه‌کرا، من یه‌كێك بوم له‌و كه‌سانه‌ی له‌و خۆپیشاندانانه‌ی كه‌ چه‌ند رێكخراوێكی ئافره‌تان بۆ به‌رده‌م په‌رله‌مانی كوردستان سازیان كردبو، ئاماده‌بوم، بۆ پشتگیریکردنی ریفۆرمی یاسای‌ باری‌ كه‌سێتی‌، ئه‌وانه‌ی له‌وێبوین چه‌ند كه‌سێكی‌ كه‌م بوین، دواتریش كه‌ یاسای فره‌ژنی په‌سه‌ندكرا، كه‌س ئاماده‌بو بێته‌ سه‌ر شه‌قام‌و ناڕه‌زایی له‌دژی بڕیاره‌كه‌ی په‌رله‌مان ده‌رببڕێت، ئه‌مه‌ زۆر لێکدانه‌وه هه‌ڵده‌گرێت، له‌ سه‌روی هه‌مویه‌وه‌ لاوازیی هۆشیاریی تاک له‌مه‌ڕ مافه‌ مه‌ده‌نییه‌کانیان ده‌رده‌خات، که‌چی سه‌یرده‌که‌یت له‌سه‌ر كاریكاتۆرێکی دانیمارکی كه‌ له‌سه‌ر که‌سایه‌تیی پێغه‌مبه‌ر كرابو، نیوه‌ی خه‌ڵكی هه‌ولێر رژانه‌ سه‌ر شه‌قام بۆ خۆپیشاندان له‌دژی ئه‌و وێنانه‌ كه‌ هیچ په‌یوه‌ندیان به‌ ژیانی رۆژانه‌ی ئێمه‌وه‌ نییه‌، به‌ڵام بۆ ریفۆرمی یاسای باری كه‌سێتی هه‌موی بیست ژن نه‌بوین که‌ له‌به‌رده‌م په‌رله‌مانی كوردستان دژی فره‌ژنی‌و پێشێلکارییه‌کانی دیکه‌ ناڕه‌زاییمان ده‌ربڕی، کۆمه‌ڵگه‌ نابێت وا هه‌ست بکات هه‌مو ده‌ردو مه‌ینه‌تییه‌كان قه‌ده‌رن‌و له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و‌ له‌لایه‌ن ئایین، ده‌سه‌ڵات یا کلتوره‌وه‌ فه‌رزکراون، ده‌بێت ئه‌ندامانی کۆمه‌ڵگه‌ خۆیان به‌ به‌رپرس‌و کارا بزانن له‌ دروستکردنی گۆڕان‌و به‌ره‌وپێشبردنی کۆمه‌ڵگه‌‌و دیاریکردنی ئاراسته‌ی سیاسی.

* هه‌ست ناكه‌ن ئه‌م خه‌مساردییه‌ له‌لایه‌ن رێكخراوه‌كانی ئافره‌تانه‌وه‌ بو كه‌ ده‌بو ئه‌و رێكخراوانه‌ی‌ كه‌ به‌ناوی مافی ژنانه‌وه‌ كارده‌كه‌ن، هه‌ستایه‌ن به‌ خۆپیشاندان له‌دژی ئه‌و یاسایه‌؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  ئه‌مه‌ قسه‌ی زۆر هه‌ڵده‌گرێت که‌ من له‌ نوسینێکم له‌ رۆژنامه‌ی هاوڵاتی (29/10) قسه‌م له‌سه‌ر کردوه‌. له‌ کوردستان نزیکه‌ی 60 رێكخراوی ژنان‌و ئافره‌تانمان هه‌یه‌، ئه‌گه‌ر هه‌ر رێكخراوێك نوێنه‌رێكی ناردبایه‌ بۆ به‌رده‌م په‌رله‌مان، ئه‌وه‌ ده‌نگمان به‌هێزتر ده‌بو، دیاره‌ ژنان‌و ئافره‌تان خه‌مساردبون له‌م مه‌سه‌له‌یه‌دا. به‌ رای من بێده‌نگیی زۆربه‌ی ژنان له‌ئاست مافه‌کانیان له‌مه‌ڕ یاسای باری که‌سێتی‌و له‌ ئاستی دیکه‌شدا، هۆکاری زۆره‌‌و هۆکاره‌کانیش ره‌گیان له‌ عه‌قڵیه‌تی پاتریارکی‌و عه‌شایه‌ریدا داکوتاوه، ترس هۆکاری سه‌ره‌کییه‌ له‌وه‌ی که‌ ژنان له‌ بارودۆخێکی ئاوا هه‌ستیاردا نه‌ڕژێنه سه‌ر شه‌قامه‌کان بۆ ره‌تکردنه‌وه‌ی ئه‌م یاسایه‌، ترس له‌ قسه‌کردن‌و شکانی بێده‌نگی، ترس له‌ ده‌نگهه‌ڵبڕین‌و ده‌ربڕینی ناڕه‌زایی، ترس له‌ خۆپیشاندان‌و گوزاره‌کردن له‌ خواست‌و داواکارییه‌كانیان له‌ ده‌ره‌وه‌ی ناوماڵ‌و له‌ شوێنه‌ گشتییه‌کان، ترس له ره‌خنه‌گرتن له‌ ده‌سه‌ڵات‌و خستنه‌ڕوی ئه‌لته‌رناتیڤ، ترس له‌ ئازادی که‌ له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی ئێمه‌دا هاوتا کراوه‌ به‌ به‌ره‌ڵڵایی، ده‌بێت پیاوانیش بزانن که‌ ئه‌مه‌ به‌ ته‌نها كێشه‌ی ئافره‌ت نییه‌، به‌ڵكو كێشه‌ی كۆمه‌ڵگه‌یه‌ به‌ هه‌مو تاكه‌كانییه‌وه‌، هه‌روه‌كو بینیمان رێكخراوه‌ مه‌ده‌نییه‌كانی دیکه‌ش هیچ هه‌ڵوێستێكیان له‌مباره‌یه‌وه‌ نه‌بو، له‌ ئه‌نجامدا ده‌نگی كۆنه‌خوازه‌كان سه‌ركه‌وت.

* خه‌ڵك گله‌یی ئه‌وه‌ له‌ په‌رله‌مان ده‌كه‌ن كه‌ خۆپیشاندانیش بكه‌ن ناچن به‌ده‌م داواكارییه‌كانیانه‌وه‌، چونكه‌ ئه‌و بڕیاره‌ی له‌لایه‌ن حیزبه‌وه‌ كه‌ ده‌درێته‌ په‌رله‌مان، ده‌نگی له‌سه‌ر ده‌درێت‌و قابیلی گۆڕانیش نابێت؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  هه‌روه‌کو پێشتریش وتم‌و ئه‌وه وته‌ی میشێل فوكۆیه‌ ده‌یهێنمه‌وه‌: تاك بێده‌سه‌ڵات نییه‌ له‌ به‌رامبه‌ر ده‌سه‌ڵات، تاك له‌ رێگه‌ی زانینه‌وه‌، له‌ رێگه‌ی هۆشیاری‌و به‌رگریكردنه‌وه‌ ده‌توانێت به‌ره‌وإوی ئه‌م كێشانه‌ بێته‌وه‌‌و ریفۆرمیش به‌ ده‌سه‌ڵات بكات، تاك نابێت چۆك دابدات له‌به‌رده‌م ده‌سه‌ڵاتداو وابزانێت جوڵه‌‌و چالاکیی ئه‌و هیچ له‌ بارودۆخه‌که‌ ناگۆڕێت، ئه‌مڕۆ ئه‌و هۆشیاری‌و زانینه‌ له‌سه‌ر ئاستی ده‌سه‌ڵات‌و تاک نییه‌‌و دیالۆگیش له‌نێوان ئه‌و دو چینه‌دا بنبه‌سته‌.

* هه‌ر له‌ قسه‌كاندا ئاماژه‌ت به‌وه‌كرد ئه‌و پیاوه‌ی ژنه‌كه‌ی خۆی ده‌كوژێت به‌ناوی ناموسپه‌رستییه‌وه،‌ بۆخۆی ده‌یکوژێت یان بۆ كۆمه‌ڵگه‌ ده‌یكوژێت، به‌ڵام زۆر خێزان هه‌یه‌ له‌ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی ئه‌وروپیش ده‌ژی كه‌چی ئه‌و تاوانه‌ هه‌ر ده‌كات، كه‌واته‌ له‌وێ‌ بۆ كێی ده‌كات؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  له‌وێش بۆ کۆمیونیتی‌و روانینی کوردی دیاسپۆرا ده‌یکات، به‌ڵام جیاوازییه‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ ئه‌وروپا ئه‌گه‌ر ئه‌و تاوانه‌ بكرێت، ئه‌وه‌ یاسا هه‌یه‌‌و به‌ یاساش كێشه‌كه‌ تاوتوێ‌ ده‌كرێت، چه‌ند كێشه‌یه‌كی وا رویداوه‌ له‌ به‌ریتانیاو سویدو ئه‌ڵمانیاو هۆڵه‌ندا، به‌ڵام بكوژه‌كان حوكمی هه‌تاهه‌تایی‌ كراون. هێشو یونس (ته‌مه‌ن 17 ساڵ‌) له‌ ساڵی 2001دا كه‌ كوژرا، باوكی كه‌سێكی كۆمیونیست بو سه‌ر به‌ كۆمه‌ڵه‌ بو، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ی كچه‌كه‌ی ته‌نها په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ‌ كوڕێك هه‌بو، كوشتی، هۆكاره‌كه‌شی ئه‌وه‌بو كه‌ ئه‌ندامێكی به‌ناو خاوه‌ن شه‌ره‌فی كۆمیونیتی كورد نامه‌یه‌كی بۆ باوكی‌ نوسیبو و تێیدا هاتبو که‌ كچه‌كه‌ت (بێناموسه‌)‌و په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ‌ كوڕێكدا هه‌یه‌، دوای سێ‌ رۆژ له‌م نامه‌یه،‌ خوله‌ کۆمه‌ڵه‌ هێشوی کچی کوشت، هه‌روه‌ها به‌نازیش ئه‌ندامێکی كۆمیونیتی كورد به‌ مۆبایل وێنه‌ی گرتبو له‌گه‌ڵ‌ كوڕێك ببو، كۆمیونیتی کورد له‌ ده‌ره‌وه‌ نمونه‌یه‌كی بچوككراوه‌ی ئه‌م كۆمه‌ڵگه‌یه‌‌ی ئێره‌یه‌‌و له‌ رێگه‌ی ئه‌م كوشتنانه‌وه‌ رێساو به‌ها کۆنه‌کانی ئێره که‌ به‌ ناسنامه‌ی خۆی ده‌زانێت، ده‌پارێزێت، ئه‌و وا هه‌ست ده‌كات به‌ كۆنترۆڵکردنی جه‌سته‌ی ژنی كورد، ناسنامه‌ی کوردی ده‌پارێزێت‌و به‌مه‌ به‌رگریی له‌خۆی ده‌کات له‌ كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی ئه‌وروپیی دیموكراتیخوازدا، به‌داخه‌وه‌ کۆمیونیتی کورد له‌ ده‌ره‌وه‌ نه‌ک هه‌ر ته‌نها وه‌کو پێویست پێشنه‌كه‌وتوه‌‌و به‌هاو نه‌ریته‌ باوه‌کان به‌رهه‌م ده‌هێنێته‌وه‌، به‌ڵكو خۆی دابڕاو گۆشه‌گیر کردوه‌‌و کۆمه‌ڵێک سنورو دیواری له‌نێوان خۆی‌و ئه‌و کۆمه‌ڵگه‌یه‌ دروستکردوه‌ که‌ ئه‌و تێیدا ده‌ژی، کوشتن‌و تاوانه‌کانی دیکه‌ی ناموسپه‌رستیش لێره‌‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرن.

* ئه‌م توندوتیژیه‌ به‌ناوی ناموسپه‌رستی‌و شه‌ره‌ف له‌ كوردستان، تا چه‌ند به‌ تاوانێكی گه‌وره‌‌و پێشێلكاریی مافه‌كانی مرۆڤ ناسراوه‌ له‌ ئه‌وروپادا؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  کوشتن‌و تاوانه‌کانی ناموسپه‌رستی له‌ چوارچێوه‌ی مافه‌كانی مرۆڤه‌وه‌، به‌ تاوانێكی جه‌رگبڕ سه‌یر ده‌كرێن، له‌م بۆچونه‌شه‌وه‌ هه‌وڵدراوه‌ ئه‌م كێشه‌یه‌ بخرێته‌ ناو ئه‌جێندای سیاسیی وڵاتانی ئه‌وروپی‌و (UN)یشه‌وه‌، گرنگه‌ ئه‌و تاوانانه‌ له‌ چوارچێوه‌ی پێشێلكردنی مافی مرۆڤه‌وه‌ لێی بڕوانرێت، نه‌ك بخرێته‌ چوارچێوه‌یه‌كی كلتوری یا ئایینییه‌وه‌، واته‌ نه‌وترێت ئه‌مه‌ کلتوری کوردی، عه‌ره‌بی یا ئیسلامی‌و پاکستانییه‌‌و له‌ چوارچێوه‌ی رێژه‌ی کلتوریشه‌وه‌ ره‌فتاری له‌گه‌ڵدا بکرێت. کاتێك له‌ چوارچێوه‌ی مافی مرۆڤه‌وه‌ سه‌یر ده‌کرێت، ئه‌وكات وه‌ك پێشێلكارییه‌كی مافی مرۆڤ  ده‌بینرێت‌و ستراتیژیه‌تی بۆ داده‌نرێت‌و چاره‌سه‌ر ده‌کرێت، به‌ واتایه‌کی دیکه‌ کاتێک ئه‌و تاوانانه‌ ده‌چنه‌ ناو چوارچێوه‌ی پێشێلكارییه‌كانی مافی مرۆڤه‌وه‌، ئه‌وه‌ ئه‌وکات ته‌واوی كۆمه‌ڵگه‌‌و کلتوری كوردی یا ئیسلامی به‌ وه‌حشی‌و به‌ربه‌ری له‌قه‌ڵه‌م نادرێت، ئێمه‌ له‌ ئه‌وروپا كار بۆ ئه‌وه‌ ده‌كه‌ین‌و به‌لاشمانه‌وه‌ گرنگه‌ كه‌ كۆمیونیتی كورد نه‌خرێته‌ به‌ر توانجی میدیا جیهانییه‌كان‌و به‌ گشتی میلله‌تی كورد هه‌موی به‌ بكوژ ته‌ماشا نه‌كرێت، ده‌بێت بزانرێت که‌ له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌‌ی کوردیدا كۆمه‌ڵێك ده‌نگی جیاواز هه‌ن، ده‌نگی زۆر هه‌ن كه‌ دژی ئه‌و كوشتن‌و تاوانانه‌ ده‌وه‌ستن‌و کار بۆ گۆڕان ده‌که‌ن.

* كوشتنی ژنان له‌ هه‌رێمی كوردستان تا چه‌ند له‌ دونیای ده‌ره‌وه‌ بوه‌ته‌ خاڵێكی ره‌ش به‌سه‌رشانی حكومه‌تی هه‌رێمه‌وه‌؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  به‌داخه‌وه‌ كوشتنی ژن بوه‌ته‌ خاڵێکی نێگه‌تیڤ له‌سه‌ر حكومه‌ت‌و نه‌ته‌وه‌ی كورد، ئه‌گه‌ر بچیته‌ سه‌ر گۆگڵ‌ له‌ ئینته‌رنێت، كوشتنی ژن لێبده‌، یه‌كسه‌ر به‌رامبه‌ر به‌ ناوی کورد ده‌بیته‌وه‌، ئه‌مه‌ بۆ كورد زۆر كێشه‌یه‌‌و مه‌سه‌له‌ نه‌ته‌وایه‌تییه‌كه‌ی كوردیشی تا راده‌یه‌ك خستوه‌ته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌، دیاره‌ له‌ كۆتاییدا ئه‌مانه‌ هه‌موی ده‌بنه‌ مایه‌ی هه‌ڵسه‌نگاندنێكی خراپ هه‌م بۆ ده‌سه‌ڵاتی كوردی‌و هه‌م بۆ كۆمه‌ڵگه‌ی كوردیش، ئێمه‌ کاتێك له‌ ده‌ره‌وه‌ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ده‌وروژێنین، به‌لامانه‌وه‌ گرنگه‌ به عه‌قڵانی‌و بابه‌تیانه‌ قسه‌ی له‌سه‌ر بکرێت‌و ته‌واوی کورد نه‌خرێته‌ ناو کاتیگۆرییه‌كی خراپه‌وه‌. ستراتیژیه‌تمان زۆره‌ بۆ ئه‌مه‌‌و له‌سه‌روی هه‌مویه‌وه‌ دوان‌و قسه‌کردنی خۆمان له‌ روی راستڕه‌و ره‌گه‌زپه‌رسته‌کان‌و هه‌روه‌ها به‌ کارکردن له‌گه‌ڵ‌ داموده‌زگا بیانییه‌كان‌و هۆشیارکردنه‌وه‌یان له‌ ئاڵۆزیی‌و حه‌ساسیه‌تی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌. 

* له‌ نوسینی پرۆژه‌كه‌تاندا بۆ به‌ده‌ستكه‌وتنی داتاو زانیاریی، ئاماژه‌ به‌ چاوپێكه‌وتنی پشكنینی جینائی ده‌ده‌ن وه‌ك پۆلیس، پارێزه‌رو دادوه‌ر، تا چه‌ند گه‌شبینن به‌ شه‌فافیانه‌ ئه‌و زانیاریانه‌تان به‌ده‌ست بكه‌وێت بۆ لێكۆڵینه‌وه‌كه‌تان؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  من وه‌ك لێكۆڵه‌رێکی ئه‌كادیمی له‌ رابردو ‌و له‌ ئێستاشدا توانیومه‌ داتا به‌ده‌ست بهێنم چ له‌ دادگاكانی كوردستان‌و دادو‌ه‌ری پزیشكی‌و پۆلیسیش هاوکاریی کراوم، من له‌ رابردودا له‌سه‌ر‌ چه‌ند که‌یسێک کارم کردوه‌ که‌ له‌ چاپته‌ری كتێبێك به‌ناوی شه‌ره‌ف‌و له‌ چوارچێوه‌ی لێکۆڵینه‌وه‌یه‌كی زانکۆی له‌نده‌ن له‌ ساڵی 2004دا بڵاوبوه‌ته‌وه‌، به‌ بإوای من ئه‌مه‌ ده‌وه‌ستێته‌ سه‌ر مێتۆدی لێكۆڵه‌ر خۆی له‌ وه‌ده‌ستهێنانی داتاو زانیاریی‌و نزیکبونه‌وه‌ی له‌و داموده‌زگایانه‌. ده‌بێت لێکۆڵه‌ر مێتودێكی بێلایه‌ن‌و سه‌ربه‌خۆی هه‌بێت له ‌کاری لێکۆڵینه‌وه‌دا، به‌داخه‌وه‌ له‌ كوردستان بارودۆخه‌که‌ به‌ جۆرێكه‌ كه‌ زۆرجار حوكمی پێشوه‌خت‌و نه‌بونی مێتۆدی زانستی‌و نه‌زانین ‌له‌ کاری لێکۆڵینه‌وه،‌ واده‌كات بۆشاییه‌ك دروستبێت له‌نێوان ئه‌و كه‌سه‌ی ده‌یه‌وێت لێكۆڵینه‌وه‌ بكات‌و ئه‌و چینه‌ی كه‌ داتاو زانیارییه‌كانی لایه‌، واته‌ دیوارێك له‌نێوانیاندا دروستده‌بێت كه‌ واده‌کات تاكی ئه‌م كۆمه‌ڵگه‌یه‌ بێبه‌ری بێت له‌ زانیاریی‌و فاکته‌کان که‌ ده‌شێت ببێته‌ هۆی لێکدانه‌وه‌ی قوڵ‌و زانستیانه بۆ واقیع‌و بۆ دروستکردنی گۆڕان، ئه‌مه‌ش جێگه‌ی داخه‌، ده‌بێت ئه‌و دیواره‌ نه‌مێنێت له‌نێوان لێكۆڵه‌ر یا رۆژنامه‌نوس‌و ئه‌و كه‌س‌و ده‌زگایه‌ی كه‌ داتاو زانیاریی لایه‌، بۆ ئه‌وه‌ی تاكی كورد بێبه‌ش نه‌بێت له‌ زانیاریی‌و لێکدانه‌وه‌ی قوڵی ئه‌و كێشانه‌ی له‌ناو كۆمه‌ڵگه‌دا روده‌ده‌ن.

* ئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ به‌ هاوبه‌شی له‌گه‌ڵ‌ زانكۆیه‌كی به‌ریتانیادا له‌سه‌ر كوشتنی ژن له‌ كوردستان تا چه‌ند ده‌خایه‌نێت؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  ئه‌مه‌ لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی ئه‌كادیمییه‌ ماوه‌ی دو ساڵ‌ ده‌خایه‌نێت، ئێمه‌ دو مانگه‌ ده‌ستمان پێكردوه‌، لێكۆڵینه‌وه‌که‌ له‌ یه‌كێك له‌ گه‌وره‌ترین زانكۆكانی به‌ریتانیا به‌ڕێوه‌ ده‌چێت، ئێمه‌ تیمێکی نێوده‌وڵه‌تین‌و هه‌مو كه‌س ده‌دوێنین چ له‌سه‌ر ئاستی حكومه‌ت‌و چ له‌سه‌ر ئاستی كۆمه‌ڵگه‌ی مه‌ده‌نی بێت، هه‌روه‌ها به‌لامانه‌وه‌ گرنگه‌ "قوربانی"و تاوانباره‌کانیش بدوێنین بۆ وه‌ده‌ستهێنانی زانیاریی وردو پێویست که‌ له‌ کۆتاییدا ده‌مانگه‌یه‌نێته‌ لێکدانه‌وه‌ی‌‌ گونجاو ستراتیژیه‌تی کاریگه‌ر بۆ چاره‌سه‌رکردن.

* تا چه‌ند حكومه‌تی هه‌رێم پاڵپشتی ئه‌م پرۆژه‌ی ئێوه‌یه‌؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  ئه‌م پرۆژه‌یه‌ له‌لایه‌ن حکومه‌تی هه‌رێمی کوردستانه‌وه‌ پشتگیریی دارایی کراوه‌، كاتی خۆی زانكۆی برستڵ‌ پرۆژه‌که‌ی خسته‌ به‌رده‌م حكومه‌تی هه‌رێم، كه‌سانی پێشكه‌وتوخواز له‌ناو حكومه‌ت زۆر به‌ ته‌نگیه‌وه‌ هاتن‌و پشتگیرییان لێکرد، دیاره‌ مایه‌ی خۆشحاڵییه‌ که‌ له‌ناو حکومه‌تی کوردستاندا که‌سانێک هه‌ن پشتگیریی له‌وجۆره‌ پرۆژانه‌ ده‌که‌ن‌و به‌لایانه‌وه‌ گرنگه‌ ئه‌و په‌تایه‌ له‌لایه‌ن که‌سان‌و ده‌زگای تایبه‌تمه‌نده‌وه‌ دیراسه‌ بکرێت به‌ ئامانجی دروستکردنی گۆڕان.

* ماركس ده‌ڵێت ئازادیی ژنان پێوه‌ری ئازادیی كۆمه‌ڵگه‌یه‌، هه‌ر به‌م پێیه‌ تا ژن ئازاد نه‌بن له‌ كۆت‌و به‌ند‌و زنجیری ئه‌ساره‌ت‌و سوكایه‌تی‌و توندوتیژی، به‌ هه‌مان پێوه‌ر ده‌توانین بڵێین كۆمه‌ڵگه‌ش ئازاد نییه‌؟ بۆچونی ئێوه‌ له‌م باره‌یه‌وه‌؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  هه‌تاوه‌كو تاك ئازاد نه‌بێت، كۆمه‌ڵگه‌‌ش ئازاد نابێت، به‌ده‌ستهێنانی ئه‌و ئازادییه‌ش هۆشیاریی‌و زانین‌و کارو چالاکیی عه‌قڵانیی گه‌ره‌که‌ له‌سه‌ر ئاستی ده‌سه‌ڵات‌و کۆمه‌ڵگه‌.

* ئایا تا چه‌ند سیستمی ئایینی مافه‌كانی تاكی پێشێلكردوه‌؟
د. نه‌زه‌ند به‌گیخانی:  ئایین وه‌کو عیباده‌ت‌و سه‌لوای رۆحیی مرۆڤ بۆ زۆر که‌س پێویسته‌‌، به‌ڵام ده‌بێته‌ هۆکار بۆ چه‌وسانه‌وه‌ کاتێك‌ تێکه‌ڵ‌ به‌ سیاسه‌ت ده‌کرێت‌و وه‌کو ئایدۆلۆژیایه‌كی سیاسی کاری پێده‌کرێت، له‌ وڵاتانی ئیسلامیدا له‌به‌رئه‌وه‌ی ئایین له‌ سیاسه‌ت جیانه‌کراوه‌ته‌وه‌و ئیسلامییه‌ سیاسییه‌کانیش وه‌کو هۆکارێک به‌کاری ده‌هێنن بۆ به‌رژه‌وه‌ندیی سیاسیی خۆیان، ئه‌وه‌ ئایین بوه‌ته‌ هۆکاری سه‌ره‌کیی بۆ پێشێلکردنی ماف‌و ئازادی، دیاره‌ له‌ روی مێژوییه‌وه هه‌مو ئایینه‌کان ئه‌و رۆڵه‌یان بینیوه‌، به‌ڵام بۆ نمونه‌ له‌ خۆرئاوا ده‌سه‌ڵاتی که‌نیسه‌ سنوردار کراوه‌‌و له‌ سیاسه‌ت جیاکراوه‌ته‌وه‌، وڵاتانی موسوڵمان ده‌بێت سود له‌و مێژوه‌ وه‌ربگرن‌و په‌یوه‌ندی‌و ره‌فتاریان له‌گه‌ڵ‌ ئایین بگۆڕن.

 

 
     Print     Send this link     Add to favorites

بیروڕا
شه‌ماڵ باخچه‌یی
 به‌ره‌و ئاڕاسته‌ی پێناسه‌کردنێکی ڕه‌وا بۆ پێگه‌ی ده‌سته‌ڵات، که‌ پێشه‌نگی گۆڕان ی ئاست ئه‌قڵانیه‌تی کۆمه‌ڵگا، ئه‌رکی دیاریکراوی ده‌سته‌ڵات نیه‌، به‌ڵکو ده‌سته‌ڵات پێکهاته‌یه‌کی ده‌ستگایی، سنور و ئه‌رک دیاریکراوه‌. به‌مه‌ش هه‌م ڕه‌وره‌وه‌ی گۆڕان و گه‌شه‌ ئه‌که‌وێته‌ ده‌ست، چالاکی هزرانیه‌تی تاکه‌کانی ناو کۆمه‌ڵگا، وه‌ له‌لایه‌کی دیکه‌شه‌وه‌، بیردۆزی ڕه‌هاو پیرۆزی له‌ پێشه‌نگی ده‌سته‌ڵات وه‌رئه‌گیریته‌وه‌. ئه‌مه‌ به‌ومانایه‌ نیه‌ که‌ ده‌سته‌ڵات، بێ ئه‌رک و به‌رنامه‌ ئه‌بێت، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌، ئه‌که‌وێته‌ به‌ر چاودیری،جۆڵه‌ی رۆشنبیری جه‌ماوه‌ریه‌وه‌.
حه‌مه‌ سوسه‌یی
 مرۆڤ ده‌سه‌ڵات دروست ئه‌کا له‌چوارچێوه‌ی سیستمی به‌ڕێوه‌بردندا بۆ ئه‌وه‌ی کۆمه‌ڵگا له‌ بێسه‌روبه‌ریوه‌ ڕێکبخاو، گه‌وره‌ بچوك لووشنه‌داو، له‌کۆمه‌ڵگای جه‌نگڵستانی جوێی بکاته‌وه‌. مرۆڤ به‌هه‌ردوو ڕه‌گه‌زه‌که‌یه‌وه‌ کۆمه‌ڵگا پێك دێنن و ناشبێ تاکلایه‌نه‌ ده‌ستوورو سیستمی به‌ڕێوه‌بردنی دابڕێژرێ،له‌به‌رئه‌وی نایه‌کسانی و بێلایه‌نی تیا به‌رجه‌سته‌ ناکرێ، ئه‌گه‌ر چی له‌قۆناغه‌ جیاوازه‌کانی سه‌رده‌می سیستمی کۆمه‌ڵگای مرۆڤه‌وه‌ تا ڕاده‌یه‌کی زۆر ڕه‌گه‌زی نێر پشکی شێری له‌م داڕشتنه‌دا هه‌بوو بێ، ئه‌وا زۆرترین نه‌هامه‌تی بۆئه‌و کۆمه‌ڵگانه‌ له‌ هه‌موو ڕه‌هه‌نده‌ جیاوازه‌کانیدا خوڵقاندوه‌، که‌ له‌زۆر کاتدا گه‌رهه‌ردوولا زیانبه‌خش نه‌بووبن ئه‌وا به‌دڵنیاییه‌وه‌ ڕه‌گه‌زی مێینه‌ گورزی باشی لێکه‌وتوه‌ و قوربانی زۆریشی داوه‌. پرسیار لێره‌دا بۆچی ڕه‌گه‌زی مێینه‌ که‌متر به‌شدار بوون له‌پرۆسه‌ی داڕژتنی ده‌ستووری سیستمه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی کۆمه‌ڵگا؟ ئه‌شێ هۆکار گه‌لێ زۆربن بۆئه‌م پرسیاره‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ی که‌زۆر به‌ڕوونی له‌به‌رده‌ستدایه‌ ئه‌وه‌یه‌ ‌له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌م چینه‌ زیاتر چێنێکی به‌رهه‌مهێنن له‌وه‌دا نه‌وه‌ی مرۆڤایه‌تی پێك دێنن، زۆرترین کات له‌خه‌می ئه‌م کاره‌دا بوه‌و هه‌ر هه‌وڵیکیشی دابێ له‌خزمه‌ت ئه‌م کاره‌دا بوه‌، جابۆیه‌ زۆربه‌ی کات سه‌رقاڵی به‌خێوکردنی مناڵ بوه‌و به‌و پێیه‌ نه‌ی په‌رژاوه‌ته‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ له‌بواره‌ جیاجیاکانی ژیاندا هه‌ژموندارو ڕۆلێ گرنگی هه‌بێ، ئه‌م کاره‌ گرنگه‌ وای له‌م چینه‌ کردوه‌ له‌بواری خوێندن وسیاسه‌ت و ئابووریشدا به‌و شێوه‌ ‌کاریگه‌ره‌ ده‌رنه‌که‌وتبن که‌له‌گه‌ڵ چێنه‌که‌ی تردا ملمڵانێ وپێشبڕکێی دروست کردبێ، هه‌رله‌و کاته‌وه‌ چینی مێینه‌ بیری له‌وه‌ نه‌کردۆته‌وه‌ که‌ چۆن هه‌مه‌ئاهه‌نگیه‌ك و میکانیزمێك له‌نێوان کاری دروستکردنی نه‌وه‌کان و ئه‌وانی تردا که‌ په‌یوه‌ستن به‌ ڕه‌وتی ژیانیانوه‌ بدۆزنه‌وه‌، هه‌ر له‌م کاته‌دا هه‌موو ئه‌و بڕیارانه‌ی له‌ بری ئه‌مان چینه‌که‌ی تر ده‌ریان کردوه‌ ، ئه‌وا ئه‌مان ڕه‌نگه‌ پرسیان پێ نه‌کرابووبێ ووه‌یان پرسه‌ گورگانه‌یان پێ کرابێ،، به‌مانایه‌کی دی توێژی مێینه‌ خۆیان به‌ته‌واوی سه‌ربه‌خۆیی خۆیانیان له‌ده‌ستدا. که‌واته‌ میکانیزمی پارسه‌نگ نه‌بوون وای له‌م توێژه‌ کردوه‌ ده‌ستبه‌رداری مافی خۆیان بن،، که‌دواتر و دوای چه‌ندین کات ئه‌م هۆکارانه‌ شۆڕ بوونه‌وه‌ ناو ئه‌و هه‌موو ده‌ستوور داڕشتنانه‌وه‌ که‌ خودی ئه‌م چینه‌ی پێ له‌ناو ئه‌برێ و مافیانی پێ ئه‌خورێ، ئه‌و داڕشتنانه‌ش خۆی له‌ (ئایین و که‌لتوور و دواتر ده‌سه‌ڵاتی سیستمی به‌ڕێوه‌بردن)دا بینیوه‌ته‌‌وه‌ . یه‌کێ له‌و خاڵه‌ پۆزه‌تیڤیانه‌ی کۆمه‌ڵگای پێشکه‌توو(ئه‌وانه‌ی یاسا سه‌روه‌ره‌) ئه‌و جیاوازیه‌ گه‌وره‌یه‌ که‌ توانی له‌ پێناسه‌کاندا دروستی بکاو هه‌ریه‌که‌ له‌وانه‌ وه‌ك خۆی بناسێنرێ، توانی ئایین وه‌ك خۆی بناسێ و ئایدێنتتی وئه‌رکه‌کانیشی ده‌ستنیشان کرد له‌و شوێنه‌ تایبه‌تیه‌ی خۆی دا که‌ته‌نها ئاییندگاکان و نه‌وه‌ك په‌رله‌مان وشوێنه‌ گشتیه‌کان، به‌هه‌مان پێودانگ بۆ که‌لتوورو سیستمی به‌ڕێوه‌بردنی کۆمه‌ڵگاش، لێ تا ئێستا له‌ کۆمه‌ڵگه‌ ڕێساییه‌کان ئه‌م 3 یه‌‌ تێکه‌ڵاو به‌یه‌کتری ئه‌کرێن و له‌یه‌ك کات و له‌یه‌ك شوێندا به‌کاردێن، بۆ نمونه‌ ئه‌شێ بۆ هه‌ر تاوانێک دژی ئه‌نجام ده‌ری به‌هه‌ر سێ وه‌یا به‌دوانیان وه‌یان به‌یه‌کێکیان تاوانبار بکرێ و سزاش بدرێ. له‌کاتێکدا یه‌کێ له‌م توێژه‌ کارێکی سێکسی له‌گه‌ڵ یه‌کێکی تردا پێش قۆناغی هاوسه‌رگه‌ری ئه‌کا، ئه‌شێ وه‌ك ئاین سزای بده‌ی ، وه‌ك که‌لتور سزای بده‌ی وه‌هه‌روه‌ها وه‌ك ئه‌و سیستمه‌ی که‌ هه‌یه‌ سزای بده‌ی، ئه‌مه‌ له‌کاتێکدا له‌ کۆمه‌ڵگای پێشکه‌وتودا ناتوانی به‌هیچ یه‌کێ له‌و سیانه‌ی سه‌ره‌وه‌ سزای بده‌ی، له‌به‌رئه‌وه‌ی به‌ئاره‌زووی خۆی ئه‌م کاره‌ی کرده‌و زیانی بۆ کۆمه‌ڵگا دروستنه‌کردوه‌،، به‌مانایه‌کی تر سیستمی به‌ڕێوه‌بردنی کۆمه‌ڵگای پێشکه‌وتو حه‌زو ئاره‌زوه‌کانی تاك سنوودار ناکات گه‌ر کێشه‌ بۆ کۆمه‌ڵگا دروست نه‌کا. واته‌ سه‌ربه‌ستیه‌کانی تاك له‌سنووری تاکدا پارێزراوه‌و سنووری گشتی کۆمه‌ڵگا نابه‌زێنێ، ئه‌مه‌ له‌کاتێکدا سه‌ربه‌ستی ئایین له‌ڕێگای فتواو لێکدانه‌وه‌ی قورئان و فه‌رموده‌کانی موحه‌مه‌د هه‌موو سنووره‌کانی تاك و کۆمه‌ڵگای به‌زاندوه‌و له‌ هه‌مان کاتدا خۆی ئه‌بێته‌ یاساو سه‌رچاوه‌ی یاساش، جگه‌ له‌وه‌ی له‌ هه‌ندێ شوێندا له‌سه‌ر ئه‌مانه‌شه‌وه‌ ڕۆڵی دادیش ئه‌بینێ . توێژی مێینه‌ ئه‌بێ کاربکه‌ن بۆ گه‌ڕانه‌وه‌ی سه‌ربه‌ستی وسه‌ربه‌خۆیی خۆیان که‌ نه‌ك چێنی نێرینه‌ لێیانی زه‌وت و داگیرکردوه‌، به‌ڵکه‌ خۆیان ده‌ستبه‌رداری بوون، جا به‌هه‌ر هۆکارێ بێ گرنگ نیه‌، گرنگ لێره‌دا چۆن بتوانن ئه‌و خودمختاریه‌ وه‌ده‌ست بێننه‌وه‌، ئه‌شێ ئێمه‌ی نێرینه‌ یارمه‌تیان بده‌ین له‌و کاره‌یاندا، لێ ووته‌ی کۆتایی و بڕیاره‌کان و شێوازی دۆزینه‌وه‌ی میکانیزمی چاره‌کان ئه‌بێ لای خۆیانه‌وه‌ بێ. به‌ڕای من ئه‌و هه‌موو نه‌هامه‌تی و ناله‌بارییه‌ی به‌سه‌ریاندا دێ خۆیان به‌رپرسیاری یه‌که‌من و تا هه‌ست به‌و لێپرسیارێتیه‌ش نه‌خه‌نه‌ ئه‌ستۆی خۆیان مه‌حه‌ڵه‌ بتوانن زاڵ بن به‌سه‌ر ئه‌و کێشه‌و قه‌یرانانه‌ی ڕوویان تێئه‌کا. هیچ کاتێ و هێچ کێشه‌یه‌ك چاره‌سه‌ر ناکرێ تا خاوه‌نی بۆ نه‌دۆزرێته‌وه‌. به‌موڵکیه‌تکردن و خاوه‌نچێتی هه‌ر کێشه‌یه‌ك سه‌ره‌تاو هه‌نگاوی یه‌که‌مینه‌ له‌ پرۆسه‌ی چاره‌سه‌رکردن، نه‌هامه‌تیه‌کان و چاره‌سه‌رکردنه‌کان ته‌نها له‌ مرۆڤ خۆیه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ئه‌گرێ. کاری یه‌که‌مینی ئه‌م توێژه‌ش بریتییه‌ له‌ به‌چالاك بوون وبه‌شداریکردنیان له‌ داڕشتنه‌وه‌ی ده‌ستووری سیستمه‌ی به‌ڕێوه‌بردن، که بگونجێ له‌گه‌ڵ سروشت و به‌رژه‌وه‌ندیه‌کانیان، وه‌تا به‌م هه‌نگاوه‌ش هه‌ڵنه‌سن کاری نابه‌جێ و توندو تیژی له‌دژیان هه‌ر ڕوو له‌هه‌ڵشاخان ئه‌بێ، هه‌روه‌ك چۆن ئه‌رك و ماف دوو په‌یوه‌ندی ڕاسته‌وخۆن ، ئه‌وا به‌شداری کردنی ئه‌م چینه‌ش به‌هه‌مه‌ئاهه‌نگی له‌گه‌ڵ چێنی نێرنه‌دا هه‌مان په‌یوه‌ندیه‌، وه‌ئه‌گه‌ر چێنی مێینه‌ وا تێبگا که‌وا چێنی نێرینه‌ وه‌یان ئایین وه‌یان که‌لتوور وه‌یان سیستمی به‌ڕێوه‌بردنی کۆمه‌ڵگا(ده‌سه‌ڵات) له‌م گرفت وقه‌یرانانه‌ ڕزگاریان ئه‌که‌ن ئه‌وا زۆر به‌هه‌ڵدا چوون، ته‌نها خۆیانن که‌ بتوانن نمایشی ڕۆڵی مێژوویی وکۆمه‌ڵایه‌تی خۆیان بکه‌ن. گه‌ر زۆر جار ڕوی ده‌میان کردبێته‌ نادیارێك بۆ ئه‌و نه‌هامه‌تیانه‌ی تووشیان ئه‌بێ ئه‌وا ته‌نها له‌ بێده‌ڵاستی ونه‌زانینیانه‌وه‌یه‌ و هه‌وڵی ئه‌وه‌یان نه‌داوه‌ که‌ کێشه‌کان چاره‌سه‌ری بۆ بدۆزنه‌وه‌. به‌داخه‌وه‌ ئه‌مڕۆ له‌هه‌موو کاتێ زیاتر ئه‌م چینه‌ له‌ کۆمه‌ڵگای کورده‌واریدا که‌وتونه‌ته‌ خانه‌ی په‌راوێز وپاشکۆیه‌تی، هاتنه‌وه‌یان بۆ ئاسته‌ ڕاسته‌قینه‌که‌یان نه‌ك هه‌ر پێوستیه‌کی حه‌تمی ومێژووییه‌، لێ به‌شێکی گرنگه‌ له‌پرۆسه‌ی مرۆڤایه‌تی و پێگه‌ی له‌ ئاستی هه‌موو کۆمه‌ڵگاو شارستانیه‌کانی سه‌رده‌مدا، بۆیه‌ ئه‌بێ ئه‌م چینه‌ خۆیان به‌ زانستی زانین پڕ چه‌ك بکه‌ن و چی دی په‌نا نه‌به‌نه‌وه‌ به‌ر ئامۆژگاریه‌کانی (ئایین وهاوشێوه‌کانی)، مرۆڤ به‌هه‌ردوو ڕه‌گه‌زه‌وه‌ ئه‌بێ خۆی له‌ کۆت و کۆدی ئایین قوتاربکا، ئه‌گینا کۆیله‌یه‌تی و پاشکۆیی مسۆگه‌رێتی. ئه‌م چینه‌ ئه‌بێ باش بزانێ که‌ نه‌حجاب نه‌ ئه‌و میکیاژه‌ زۆره‌ی ئه‌یکه‌ن چ له‌مافی زه‌وتکراویان که‌م ناکاته‌وه‌، به‌ڵکه‌ ئه‌م ده‌مامکانه‌ ڕووی ڕاسته‌قینه‌و سروشتی جوانیان ئه‌شارێته‌وه‌، مرۆڤ تا ڕاستگۆ نه‌بێ له‌گه‌ڵ سروشتی خۆی ناتوانێ داکۆکی له‌مافه‌کانی خۆی بکا. کاتێ ئایین ئه‌توانێ به‌شداری کارای له‌کۆمه‌ڵگادا هه‌بێ که‌ خۆی نه‌کاته‌ که‌ڵه‌گاو له‌هه‌موو بواره‌کانی ژیانی ڕۆژانه‌دا خۆی هه‌ڵنه‌قورتێنێ ، به‌مانایه‌کی ئاسانتر ئایین وه‌ك کاری خۆبه‌خش زیاتر ئه‌بێ ڕۆڵ ببینێ وه‌ك له‌ کاری به‌یاسایی بوونی کۆمه‌ڵگاو سه‌رچاوه‌ بۆ ده‌ستووری سیستمی به‌ڕێوه‌بردن. ئه‌وه‌ی ئه‌مڕۆ له‌ په‌رله‌مانی کوردستان سه‌باره‌ت به‌ یاسای فره‌ ژنی به‌ڕێوه‌ چوو ، ئه‌وبوایه‌ لانی که‌م هه‌موو ئه‌م چینه‌ واز بێنن له‌وه‌ی شوێنه‌ی که‌ به‌ئاشکرا له‌گه‌ڵ ئه‌و چینه‌ نێرینه‌یه‌دا دابنیشن که‌ هیچ باوه‌ڕی به‌مان نیه‌. فره‌ ژنی ته‌نها مانای به‌کۆیه‌لکردنی ئه‌م چینه‌یه‌و باوه‌ڕنه‌بونه‌ به‌و توانا گه‌وره‌و مه‌زنه‌ی که‌هه‌یانه‌.ناشبێ ئه‌وه‌مان له‌یاد چێ که‌ له‌سه‌ر ئاستی تاکایه‌تی زۆر جار ئاسانتره‌ بۆ ئه‌وه‌ی هه‌نگاوی چاکسازی ده‌ستپێبکه‌ین و هه‌رله‌وێوه‌ ئه‌توانین سنووری کارو ئه‌رك ومافه‌کانمان تا ڕادده‌یه‌کی زۆر ده‌ستنیشان بکه‌ین، بۆ نمونه‌ هه‌ر کچێك بزانێ ئه‌و که‌سه‌ی ئه‌بێته‌ هاوسه‌ری ژنی هه‌یه‌ ئه‌توانێ هه‌ر ئه‌و کاته‌ کۆتایی به‌و قه‌یرانه‌ بێنێ که‌ واخه‌ریکه‌ ده‌ست پێئه‌کا، واته‌ ئاسانتره‌ هه‌رله‌لایه‌ن کچه‌که‌ خۆیه‌وه‌ پێش ئه‌وه‌ی هه‌نگاوی دووه‌م ده‌ست پێبکا نه‌یه‌ڵێ ئه‌م پرۆسه‌ی به‌هاوسه‌رگیربوونه‌ ڕووبدات گه‌ر ئه‌و بیه‌وێ، هه‌رواش چیتر کێشه‌ نه‌بۆ خۆی وه‌ نه‌ بۆ کۆمه‌ڵگاکه‌ش دروست نابێ.
خالد مسته‌فا
 كاك سامان هێشتا كؤیله‌ی بۆچونه‌ نه‌شازه‌كانی ماركسه‌ و وه‌ك ده‌قێكی پیرۆز بۆ دكتۆره‌ خانمی ده‌هێنێته‌وه و ده‌ڵێت "ماركس ده‌ڵێت ئازادیی ژنان ........"، به‌ڕاستی ئه‌مه‌ واتای .......! دختۆره‌ش لێكۆڵینه‌وه‌ ئه‌كادیمیه‌كه‌ی له‌ باره‌ی توندوتیژییه‌وه‌ ناوه‌ته‌ سه‌ر ئاگرێكی هێواش و به‌ دوو ساڵ بۆمان ده‌هێنێته‌ كوڵ، ده‌یه‌وێت دوو ساڵ خۆی بژێنێت له‌سه‌ر لێكۆڵینه‌وه‌یه‌ك و دوایی قسه‌كانی خۆمانمان بۆ ده‌نووسێته‌وه‌ و هیچ چاره‌یه‌كیش پێشكه‌ش ناكات. دیاره‌ ئه‌م دختۆره‌یه‌ له‌ بواره‌كه‌ی خۆیدا (ئه‌ده‌بیاتی به‌راوردكاری) شكستی هێناوه‌ و ده‌یه‌وێت به‌ مافی مرۆڤ و ژنان له‌نگه‌ربگرێته‌وه‌ و خۆی بژێنێت. هه‌میشه‌ ئه‌م جۆره‌ شكستخواردووانه‌ له‌لایه‌ كۆمه‌ڵگای ڕۆژئاواییه‌وه‌ په‌مپ ده‌كرێن و به‌ بۆچونی نه‌شازه‌وه‌ بۆمان ده‌نێردرێنه‌وه‌!
موفید عه بدوڵا
 ده ست خۆشی و سه رکه وتن بۆ د.نه زه ند ،حه زم کرد ێه م چه ند تێبینیه ی خۆ م زیا د بکه م سه با ره ت به کێشه ی ێا فره ت له کوردستان . 1.به بڕوا ی من ئه مڕۆ له کودستان دا ما فی هه موو مرۆفێکی تاک پێشێلکراوه ،هه ر وه کوو ژنان هه ما ن ما فیا ن هه یه هه ر وه کوو پیا وان ،که واته ئه وانیش له و چه وساندنه وه یه بێ به ش نین. ئازادی مرۆڤ به ستراوه به ئازادی ده وڵه تی به ته وه ییه وه، لای زۆر که س روون و ئاشکرایه که دوو حزبی ده سه ڵا ت حزبی نه ته وه په رست و نا سێونالیست نین، له به ر ئه وه تائیستا به رنا مه ی ئاسا یشی نه ته وه یان نی یه. که وا ته تا ئێستا ده سه ڵا تی را سته قینه ی خه ڵک به شداری نی یه له م قۆ نا خه مێژووییه! 2. ڕزگا ری نه ته وه یه ک به ستراوه به گۆرینی قۆناخێکی ئابووری ،کۆمه ڵا یه تی،سیاسی وه له ئاستێکه وه بۆ ئاستێکی با شتر.هه ڵبه ت ئه‌و ئه‌رکه که وتۆته سه ر شا نی بوتنه وه و به شدا ری خه ڵک . ‌هه ندێ جا ر کا ره سا تی سروشتی ده بێته یا رمه تی ده ر بۆ ئه‌و قۆنا خه و گواستنه وه ی بۆ پێشه وه.بۆ نمونه کا ره سا تی مه رگی ڕه ش له ئه‌وروپا بووه هۆی مردنی زیا تر له حه فتا و دوو ملیۆن خه ڵک له سا ڵی 1340 ی زاینی .ئه‌م وا ی خواست له سه ر کا ری کرێکار به رز بێته وه و ،مرۆڤی ئه و سه رده مه له کۆیله یه تی ڕزگا ری بێت و بیمه ی کا ر دا وا بکا ت و له فیودالیزم و چه وسا ندنه وه ی ئازاد بێت و بچێته قۆناخی سه رما یه دا ری یه وه.هه مو شۆڕش و کا ره سا تێک کا ت و ئه‌نجامه کا نی سنووری ێه رکه مێژوویه که ی دیا ری ده کا ت. ئه‌و ڕا په ڕینه ی سا ڵی 1991 ،ڕا په ڕینی خه ڵک نه بوو ،به ما نا ی به شداری کردن له پرۆسێسه مێژووییه که .به پێچه وانه وه خه ڵک به شداری کرد به ڵکو دوو حزب ده سه ڵا تیان گرته ده ست بۆ سه رکووت کردنی خواست و ێا ره زوییه نیشتیمانی و نه ته وه ییکان :له وانه ها تنه سه رکا ری ده سه ڵا تی خه ڵک و دروست کردنی ده وڵه تی نه ته وه یی.کۆمه ڵگا ی کوردی وه کو دوا که وتوترین شێوازی کۆمه ڵا یه تی پشتیوانی لێکرا.ده سه ڵاتی خێڵ و چه وسێنه ر جێگا یا ن بۆ کرایه وه.په یوه ندییه فیودالیستیه کا ن وه ک و بنه ما ی ئابووری که م بوو نه ته وه به ڵا م وه کوو په یوه ندی یه کۆ مه ڵا یه تی یه کا ن په ره یا ن سه ندووه. ئه‌گه ر وا نی یه بۆ ده بێ له م سه ر ده مه دا مرۆف پێ ی خۆش بێت به نا وی خێڵ و گوو نده که ی وه کوو نا زنا و به کار بێنێ،ده یان نموونه ی تر ... 3.سه باره ت به وه ڵا می پرسیاری پێنچه م :من ئه وه ده ڵێم ،له سۆفێت حزبی به لشه فی کا ری کر له سه ر بیرو هۆشی مرۆفی سۆفێتی نه ک به پێجه وانه وه.له کوردستان دا حزب نا توانێ کا ر له خه ڵک بکا ت چونکه حزب به شداری خه ڵک نییه ،ده سه ڵا تی خه ڵک نی یه به ڵکو چه وا شه کردنی ده سه ڵا ت و چه وا شه کردنی خه ڵکه .ڕێبه ران و سه رکرده راسته قینه کا نی خه ڵکی د نیا که با سیان له شۆرش ده کرده وه،گرنگیان به به شداری له شۆڕشه که دا ده کرد نه ک ده سه ڵا ت. 4.به دا خه وه دین و ما که کا نی تری له کوردستان دا کۆ مه ڵێ خه سڵه تی جودایان له کوردوستان به جێ هشتووه،له لا یه ن دا گیرکه رانیه وه.ئه ما نه چه وساندنه وه ی مرۆفی کورد بۆ کورد زیاد کردووه.به بڕوا وه ده یڵێمه وه که ته نها ژنان نین ئه ندێشه یان چه شتبێ به ڵکو پیا وانیش سه ربه خۆی و ئازادی یان زه وت کراوه.ئه‌گه ر پێنج پا رچه قوما ش بکینه نا و سه تڵێ ره نگی سووره وه ،ده بینین به بێ گوو ما ن هه ر پا رچه قوما شه به جۆرێک ره نگه که ی به رکه وتووه. که وا ته ئه وه ی ئه‌مڕۆ له کو ردوستان دا به رپا یه ، ئازادی هه موو مرۆفێکی کۆردی پسانووه ،به شێوه ی جیا جیا . 5.که واته شۆڕشی ئافره تان ،هه ر ته نها شتیکی وا ئاسان و خه با تێکی را سته وخۆ نی یه له م قۆنا خه مێژووییه دا ،به ڵکو شتێکه له سه روو ‌هه وڵ و تێکۆشا نی په رله ما نتا ری و شتی بجووکه.ڕزگا ری ێه م قۆنا خه مێژووییه پێویستی به ئه رک و کارو ها و په یما نی هه موو دیموکرات خوازو خه ڵکه پێشکه وتووخۆازه کا ن هه یه . میکا نیزمی ها و په یما نی نێوان ڕێکخراوه سیا سیه کان ده بێ ره وت وه ر بگرێ.ئه‌ویش ته نها بۆ یه ک ئاما نج ،ده سه ڵا تی خه ڵک بێته سه ر کار. فا کته ره کا نی شۆڕشی خه ڵک له م سه رده مه ،حزب و پرۆگرامه که یه تی، گه شبینم به وه ی له دا یک بوونی ێه و دوو فا کته ره زۆریان نه ما وه له کوردستان دا.
jaff
 ئه م شه رمكردن و بى جورئه تييه به رانبه ر ده سه لات و ستايشكردني ؟؟!! ...................!!
xasraw
 zor ba sday bel: millaty ema millateky zor dwakuteuyn la hamu rwakanawa. nak tanha jn akujen , pyawesh akujen, hamu 7ayawanekesh. bagshty nrxy mrov nazanen, balam ba qsaw nusen agayna marex, galatsh ba dnya akayn. awanday emay kurd la yak akujen .......kurdustanesh awa nkat, bo away ama bgoren abet xareky aw dayka ben ka mnalakay la skaya, enja parwardayake aqilanay mnalakanman bkayn amash abet systamekman habet , ka awaman nya, bam zwanash naman bet
سیروان بابه‌عه‌لی
 گرنگ ئه‌وه‌یه‌: د. نه‌زه‌ند، نه‌ وه‌ك فێمینستێکی تاكڕووانگه‌، نه‌ وه‌ك ئاکادیمییه‌کی دوور له‌ بۆیه‌رو دابڕاو له‌ فاکت‌و ره‌وشی باو، نه‌ وه‌ك هۆنه‌رێکی رۆمانسیی سه‌رووی ریالیتیی، تێڕوانیینه‌کانی ده‌ر ده‌بڕێت... به‌ڵکو له‌ هه‌موو روویه‌که‌وه‌ کار له‌سه‌ر ئاسته‌نگه ئابووریی‌و یاسایی‌و رامیاریی‌و‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌کانی کۆنسێپتی "مافی ژن" ده‌کات... زۆر ژیروێژانه‌ پێدراوو هۆکاره‌کانی ئه‌و پرسه‌، راستیی وه‌ك ئه‌وه‌ی که‌ هه‌یه‌، راستیی وه‌ك ئه‌وه‌ی پێویسته‌، تاووتوێ ده‌کات... له‌و بڕوایه‌دام گه‌ر له‌ کۆمه‌ڵگه‌ی کوردییدا، "ژن" هه‌مان مافی وه‌ك ئێستای مافی "پیاو"یش به‌ده‌ست بهێنێت، هێشتا د.نه‌زه‌ند، به‌ "ئازاد"ی نازانێت؛ چونکه‌ ئه‌وساش، هێشتا مرۆڤی هه‌ردوو ژێنده‌ر وه‌ك "تاك"، ستاتووی یاسایی‌و ده‌سته‌به‌ریی کۆمه‌ڵایه‌تی "ئازاد"یان نییه‌... له‌ کۆمه‌ڵگه‌ ژیارو پێگه‌یشتووه‌کان، ستاتوی یاسایی مرۆڤانه‌ی "تاك"، به‌رهه‌می به‌ده‌ستهاتووه‌‌ کۆمه‌ڵایه‌تییه‌ مرۆڤانه‌که‌ی جڤاکه‌... له‌ کۆمه‌ڵگه‌ دواکه‌وتووه‌کان، پێچه‌وانه‌یه‌. له‌وێ پێویسته‌ ده‌وڵه‌ت پێشه‌نگ‌و سه‌رمه‌شق بێت. هه‌روه‌ها کاربه‌ده‌ستی پێشکه‌وتووخوازی رچه‌شکێن، له‌ هه‌مان کاتدا ته‌کنۆکرات/دێمۆکرسییخواز/ناگه‌نده‌ڵ/له‌ هزردا مۆدێرن/یاخیی له‌ بۆیه‌ر، له‌ ده‌سه‌ڵاتدا بن؛ هه‌تا له‌سه‌ر ده‌ستی ئه‌وان، هه‌ڵاوێردی ژێنده‌ر نه‌مێنێت، ستاتوی یاسایی ته‌ندروست بۆ "تاك" له‌ نێو ده‌سه‌ڵات‌و ناوه‌نده‌ دیمۆکراسییه‌کاندا‌ بخه‌مڵێت‌و هه‌موو "تاك"ه‌کان هێدی هێدی له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا ئینتیگراسیۆنی مرۆڤانه‌ی خۆیان په‌ی پێ ببه‌ن... به‌ کورتیی: کۆمه‌ڵگه‌ ژیارییه‌کان، کۆمه‌ڵگه‌ی بزۆکن؛ له‌وانه‌دا ده‌سته‌به‌ریی مرۆڤانه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی تاك، خۆزاو گه‌شه‌کردووه‌و ده‌وڵه‌ت ته‌نها ئاوێنه‌یه‌. لێ له‌ کۆمه‌ڵگه‌ راوه‌ستاوو دواکه‌وتووه‌کان، که‌ تیایاندا به‌ ئه‌نقه‌ست، "تاك"ی به‌سته‌زمان، به‌ رێڕه‌وی گێلێتییدا ده‌برێت‌؛ وا پێویست ده‌کات، هه‌ر یاسایه‌کی بنه‌ڕه‌تیی تایبه‌ت به‌ مافی مرۆڤ "به‌ یه‌کسانیی بۆ هه‌ردوو ژێنده‌ر"، له‌ رێگه‌ی ده‌وڵه‌ته‌وه‌‌ به‌رهه‌ڤ بکرێت‌و بسه‌پێنرێت. هاوشان‌و هاوته‌ریب، هۆشیاریی‌و په‌روه‌رده‌ی دێمۆکراسییانه‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی، هێدی هێدی رێکبخرێته‌وه‌ بۆ بنیادنانه‌وه‌و گه‌ڕانه‌وه‌ی بایه‌خ به‌ "تاك". هه‌تا دینامیك له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا جێگه‌ی‌ راوه‌ستان ده‌گرێته‌وه‌؛ ئیدی که‌ کۆمه‌ڵگه‌ چووه‌ سه‌ر رێڕه‌وی بزۆکی خۆی، بۆ یاسای شارستانییترو پێشکه‌وتووتر، به‌خۆی‌ بڕیار ده‌دات... ئه‌وه‌ش دێمۆکراسیی نییه‌، مرۆڤ به‌ قسه‌ی‌ خۆش تکا له‌ که‌سێك بکات هه‌تا که‌سێکی دی که‌ ژێنده‌ری "مێ"یه‌ نه‌چه‌وسێنێته‌وه‌؛ به‌ڵکو ئه‌وه‌ دێمۆکراسییه‌ که‌ مرۆڤ له‌ پێناوی گرنگتریین خواستی دێمۆکراسیی که‌ "مافی مرۆڤ"ه‌، به‌ "زۆر"ی یاساو سزادان، فشار بۆ ئه‌و مرۆڤه‌ بهێنێت، که‌ مرۆڤێکی "ژێنده‌رجودا" ده‌چه‌وسێنێته‌وه‌... بیرو هۆشی به‌ڕێز (نه‌زه‌ند به‌گیخانی)ش هه‌ر خۆش بێت.
دکتۆر قادر حه‌مه‌جه‌بار
 نه‌زه‌ند خان هێشتا ناتوانێ به‌ ئازادانه‌ رای خۆی به‌رامبه‌ر به‌ ده‌سه‌ڵات ئاشکرا بکات ، جا که‌سێک ئه‌وه‌نده‌ ئازاد نه‌بێت بتوانێت باس له‌ پێشێلکارییه‌کانی ده‌سه‌ڵات بکات ، نازانم ده‌بێ چ چاوه‌ڕوانییه‌ک له‌ پڕۆژه‌و ....‌کانی بکه‌ین..ناوێری به‌ ده‌سه‌ڵات بڵی: تۆ ده‌سه‌ڵاتیکی مافیای دژی تاکی به‌ مانا دژی مافی مرۆڤه‌کانی به‌ ئافره‌تیشه‌وه‌ ، چۆن ده‌توانێ بی و مافی ژنانم بۆ گه‌ره‌نتی بکه‌ی له‌م گه‌نده‌ڵستانه‌..به‌داخه‌وه‌ زۆربه‌ی ئه‌و ژنانه‌ که‌ به‌ناو رۆشه‌نبیرن ئه‌وانیش ده‌یانه‌وێت له‌ کێکی بۆگه‌نی گه‌نده‌ڵی پارچه‌یه‌کیان وه‌به‌رکه‌ێت.
ئالان
 ده‌ستخۆش نه‌زه‌ند خان بۆ بزواندنی ئه‌و خاله‌ گرنگانه‌ خۆزگه‌ سبه‌ی هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌گرنگی بدایه‌ به‌م بابه‌تانه‌و وه‌ک هیلیکی گرنگ کاري له‌سه‌ر بکردایه‌ که‌ په‌م وایه‌ کارکردن له‌سه‌ر ئه‌م ته‌وه‌ره‌يه‌ هینده‌ی ته‌وه‌ره‌کانی که‌ گرنگه‌ که‌ به‌شی شێری پێدراوه‌. دوباره‌ پیرۆزبایی ده‌که‌مو هیوادارم که‌سانی شاره‌زای وه‌ک نه‌زه‌ندخان راو بۆچونوکاني بواری زیاتری بۆدروستبکرێت . ئالان-له‌نده‌ن
omed issa
  raberi mezini protistantekan martin luther bu ,qonaxeke hercend cihangerye,heremi kurdistani iraqn bebes nye le cihangeryety pilke hemi u pore menic mobail bekar denin belam nasyonalizim rohekey fiodalizme ,eger min helem,awa ahmadi xani peyami tiri debu mem du xosewisti debu ,.reform rekxrawi ideal hengawin ke hzb dawatani lekird merd be hewedari biken cuwamer bin c piaw bu yan jin bedeng mebin.
Asokurd / Berlin
 هیوای سه‌رکه‌وتنت بۆ ئه‌خوازم و هه‌ر بژیت .
 
بیروڕای خۆت بنێره‌

تکایه‌ له‌ ناردنی هه‌ر سه‌رنج و بۆچونێکدا ره‌چاوی ئه‌م تێبینیانه‌ بکه‌:
                     

1 – ده‌توانیت راو بۆچوونه‌که‌ت به‌ رێنوسی عه‌ره‌بی یان لاتینی بنێریت.

2 – نوسینه‌که‌ت دووربێت له‌ ناو زراندن.

3 – سبه‌ی بۆی هه‌یه‌ ئه‌و برگانه‌ لا بدات که‌ بڵاوکردنه‌وه‌یان سایته‌که‌ روبه‌روی لێپێچینه‌وه‌ی یاسایی ده‌کاته‌وه‌.

4 – سبه‌ی بۆی هه‌یه‌ راوبۆچونه‌کان له‌ شوێنی دیکه‌دا بۆ مه‌به‌ستی رۆژنامه‌وانی و توێژینه‌وه‌ به‌کاربهێنێته‌وه‌.

5 - ئه‌و راوبۆچوونانه‌ی بڵاوده‌کرێنه‌وه‌ گوزارشت له‌ راوبۆچوونی سبه‌ی ناکه‌ن.

 
ناو :
 
ئیمه‌یڵ :
   
  
بیروڕا :
   
  
 
 
د.ره‌فیق سابیر: نه‌مانتوانی کارێکی ئه‌وتۆ بکه‌ین
شێخ مورشید خه‌زنه‌ویی: ئیمانتان ته‌واو نابێت گه‌ر کوردێکی دڵسۆز نه‌بن
فالح ساری‌: له‌ هه‌رێم به‌ قاچاخبردنی نه‌وت به‌شێوه‌یه‌كی رێكخراو هه‌یه‌
سامان سیوه‌یلی: په‌راوێزخراوترین بوار، بواری ده‌رونی كۆمه‌ڵایه‌تیه‌
ئاکۆ حه‌مه‌که‌ریم: 11ی سێپته‌مبه‌ر، خاڵی وه‌رچه‌رخانه‌ له‌ په‌یوه‌ندیه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان
ئاسۆس هه‌ردی‌: هیوادارم ئه‌مجاره‌یان ده‌سه‌ڵات به‌كردار وه‌ڵام بداته‌وه‌
مەجید عەزیز: کێشه‌که‌ ئه‌وه‌یه‌، یەکێتی و پارتی لە سیاسەتی عەسکەرتارێتی وازناهێنن
د.رێبوار فه‌تاح: چاكسازی به‌م سه‌ركردایه‌تییه‌ ناكرێ
د.په‌ریهان قوبلای: به‌تێڕوانینی ئێمه‌ په‌رله‌مان شكستی هێناوه‌
(دادوەر) سالار رەئوف: گردی زەرگەتە؛ موڵکی كۆمپانیای وشەیە
خه‌بات عه‌بدوڵڵا: گۆڕان نه‌یتوانیوه‌ یه‌کێتی تێپه‌ڕێنێت
جۆزێف ترینتۆ: ئیداره‌ی ئۆباما گرنگی به‌ نوێنه‌رانی كورد نادات
د.سه‌ردار عه‌زیز: ئۆپۆزسیۆن ده‌یه‌وێت ده‌سه‌ڵات چاك بكات، نه‌ك ببێته‌ ئه‌لته‌رناتیڤ
نه‌وشیروان مسته‌فا: ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵات لاساری‌ بكات خۆپیشاندان سه‌رهه‌ڵده‌داته‌وه‌
كاردۆ محه‌مه‌د: له‌گه‌ڵ نه‌هێشتنی‌ ئیمتیازاتین به‌ خانه‌نشینیشه‌وه‌
قادری حاجی عەلی: ئەم حكومەتەی ئێستا نە بەشداریی تێدا دەكەین، نە دەشمانەوێت تەعدیلی وه‌زاری بكات
نه‌وشیروان مسته‌فا: به‌پێی پرۆژه‌كانی ئۆپۆزسیۆن، چاكسازیمان پێباشه‌
دكتۆر نوری‌ تاڵه‌بانی‌: گه‌ڕاندنه‌وه‌ی‌ پڕۆژه‌ی‌ ده‌ستور بۆ په‌رله‌مان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ هه‌موانه‌
ئه‌بوبه‌كر عه‌لی‌: ئه‌مانه‌وێت ئه‌و واقیعه‌ بگۆڕین
عه‌بدولره‌حمان بناڤی‌: تێپه‌راندنا بودجێ‌ ب زۆرینه‌یا ده‌نگان ل ژێر فشارا هه‌ردو پارتان بویه‌
عه‌بدولباقی‌ یوسف: له‌ سوریای‌ نوێدا فیدراڵیمان ده‌وێت
د.فاروق ره‌فیق: راپێچتان ده‌كه‌ین بۆ به‌رده‌م دادگای‌ مێژو
كاوه‌ محه‌مه‌د: سیستمی حوكمڕانیمان كێشه‌ی بونیادیی هه‌یه‌
عیماد ئەحمەد: کێشه‌کان ماون و ده‌بێت چاره‌سه‌ر بکرێن
ئازاد كاكەڕەش: دادگای «لاهای»؛ ستەمكارەكانی هەرێمی كوردستان دەترسێنێت
د.مه‌ریوان وریا قانع: لەمێژە؛ دەسەڵات لە دونیای ئێمەدا دۆڕاوە
سەڵاح رەشید: ده‌مانه‌وێت ببینه بزوتنه‌وه‌یه‌کی سیاسی ده‌نگده‌ران
د.نوری تاڵەبانی: پێویستە دەسەڵاتی دادوەریی جێگای متمانەی هاوڵاتیان بێت
ئه‌حمه‌د ده‌نیز: دوا ده‌رفه‌ت ده‌ده‌ینه‌ تورکیا
سه‌ركۆ عوسمان: بۆ هه‌ر خاڵێک له‌ به‌رنامه‌ (22) خاڵییه‌كه‌، پرۆژه‌مان ئاماده‌كردوه‌
جەزا سەرسپی: نامرۆڤانە ئه‌شکه‌نجه‌یان داین
قادری حاجی عه‌لی: ده‌سه‌ڵات ئه‌گه‌ر ملنه‌دات؛ کوردستان وه‌کو سوریا و یه‌مه‌نی لێدێت
كاروان كه‌مال: 17 شوبات ده‌سته‌ شاراوه‌كانی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ ئاشكراكرد
عەزیز شێخانی: چانسی سه‌ركه‌وتنم وه‌ك پاڵێوراوه‌ فینله‌ندییه‌كانه‌
ناسك قادر: ده‌سه‌ڵات هیچ شه‌رعیه‌تێكی‌ نه‌ماوه‌
بەختیار عەلی: زۆرینە پشتی كردوەتە دەسەڵات
شادان عه‌بدول: چاوه‌ڕێی‌ وه‌ڵامی‌ بارزانیین
هه‌ڤاڵ خه‌جۆ: پارتی‌ و یه‌كێتی‌ جاش و لایه‌نی‌ سیاسی به‌كرێگیراویان هه‌یه‌، بێگومان قه‌ڵه‌می‌ به‌كرێگیراویشیان هه‌یه‌
نه‌وشیروان مسته‌فا: ئه‌زمونی‌ حیزبی‌ له‌هه‌رێمی‌ كوردستاندا كه‌وتوه‌ته‌ به‌ر مه‌ترسی‌
د.عه‌باس وه‌لی: ئۆلیگارشییەکی ماڵی حوکمی کوردستان ده‌کات
نه‌وشیروان مسته‌فا: پشتیوانی‌ نه‌وه‌ی‌ نوێ‌ ده‌كه‌ین
دلێر عه‌بدولخالق: جوڵانه‌وه‌ خوێندكارییه‌كه‌مان به‌رده‌وام ده‌بێت
عومه‌ری سه‌ید عه‌لی: ئــه‌م چـیـــنـه‌ سـیـاسـیـــیــه‌ مشـــه‌خـــۆره‌ی کـــوردســتــان؛ هـــه‌مـــان چـاره‌نــوسـی تـونـــس‌ و مــیـســریـــان ده‌بــێـــت
نه‌وشیروان مسته‌فا: ده‌بێت ئه‌وان داوای لێبوردن بکه‌ن
هانا سه‌عید: خەتای میللەت چیە بە قەت باشوری سودانیان پێ ناكرێت
نه‌وشیروان مسته‌فا: ئه‌م زمانه‌ سیاسییه‌ی‌ كه‌ ئه‌م جه‌ماعه‌ته‌ ئه‌مجاره‌ به‌كاریانهێناوه‌ له‌م به‌یانه‌دا به‌ڕاستی‌ نیشانه‌ی‌ دواكه‌وتنه‌ له‌ بیری سیاسیدا
ئازاد كاكه‌ڕه‌ش: لۆبی‌ كوردی‌ پێویستی‌ به‌ كۆده‌نگی‌ هه‌یه‌
د.که‌مال ئارتین: داوای‌ سەربەخۆیی‌ هەمو پارچەکانی‌ کوردستان دەکه‌ین
سه‌عدی‌ ئه‌حمه‌د پیره‌: پارتی‌ هه‌قی‌ ئه‌وه‌ی‌ نییه‌ به‌ نـزیكبونه‌وه‌مـان لـه‌ گۆڕان سه‌غڵه‌ت بێت
د.كامیران به‌رواری‌: مه‌به‌سته‌كا سیاسی لدور تێپه‌ڕاندنا یاسایا خۆنیشاندانێ‌ هه‌یه‌
به‌ختیار عه‌لی‌: ترسناكه‌ له‌ مۆراڵی‌ میدیاكاران بێده‌نگبین
شۆڕش حاجی: زۆربه‌ی لایه‌نه‌ عێراقییه‌كان، هه‌ڵوێسته‌كه‌ی‌ گۆڕانیان به‌ داهێنانی‌ نوێ‌ زانی‌
جه‌وهه‌ر نامیق: ده‌بێت پشتگیریی‌ له‌ هه‌ڵوێستی گۆڕان بكرێت
د. شاهۆ سه‌عید: سه‌رۆكایه‌تی‌ هه‌رێم سه‌نگی‌ كوردی‌ له‌ به‌غدا بچوككرده‌وه‌
د. كه‌مال مه‌زهه‌ر: سه‌ركرده‌ كورده‌كان راستگۆ نه‌بن ئه‌مڕۆ یان سبه‌ی ئابڕویان ده‌چێت
جه‌بار ئه‌مین: ده‌توانین پێكه‌وه‌ كار بكه‌ین بۆ پشتگیری‌ مافه‌كانی‌ كورد
كاوه‌ حه‌سه‌ن: تۆڕێكی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌رفراوانمان دروستكردوه
چیا عه‌باس: عەقڵیەتی دیبلۆماسیەتی کوردی لە چوارچێوە و ئاڕاستە کۆنەکاندا دەخولێتەوە
د.فواد مه‌عسوم: گۆڕان له‌ مه‌سه‌له‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كاندا، رۆڵی‌ ئیجابی‌ هه‌یه‌
عومه‌ر عه‌بدولعه‌زیز: په‌رله‌مان‌ له‌زۆر روه‌وه‌ پێویستیی‌ به‌ چاكسازیی‌ هه‌یه‌
محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم: هیچ مه‌سه‌له‌یه‌كی نه‌ته‌وه‌یی‌ نابه‌ستینه‌وه‌ به‌ هه‌ڵوێستی‌ سیاسییه‌وه‌
ئاڵا تاڵه‌بانی: باشتر وایه‌ كورد هه‌وڵه‌كانی بۆ به‌ده‌ستهێنانه‌وه‌ی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ كۆتایی پێبهێنێت
ئه‌مین جاف: ئەو پڕۆژانەی لە کوردستاندا جێبەجێکراون، وشکەکەڵەکە نەک ئاوەدانکردنەوە
جه‌مال نه‌به‌ز: ئەگەر یەکگرتن گەیشتن بێ بە پلە و پارە و پایە ئەوا نه‌بێت باشتره‌
ئاشتی‌ عه‌زیز: پرۆژه‌یاسای‌ خۆپیشاندان هه‌ڵه‌ی‌ یاسایی‌ و ده‌ستوریی تێدایه‌
د. نه‌جمه‌دین كه‌ریم: ئۆپۆزسیۆن روی‌ كوردستانی‌ جوانتر كردوه‌
نه‌ریمان عه‌بدوڵا: هێزی پێشمه‌رگه‌ هێزێکی سه‌رتاسه‌ری نییه‌
د.به‌رهه‌م ئه‌حمه‌د ساڵح: گه‌ر رێكه‌وتنی‌ ستراتیژی‌ واتای‌ پاوانكردنی‌ ده‌سه‌ڵات بێت، خراپه‌
مه‌ولود باوه‌مراد: ده‌سه‌ڵات جیاوازی‌ له‌نێوان خۆی‌ و وڵاتدا ناكات
نه‌وشیروان مسته‌فا: نیگه‌رانین له‌وه‌ی‌ ئیحتكاری‌ سیاسی‌ بۆ ئێستا و پاشه‌ڕۆژ ده‌كرێت
د. كامه‌ران مه‌نتك: له‌ كوردستاندا شتێك نیه‌ به‌ ناوی‌ دیموكراسیه‌ت
ئازاد جوندیانی: ئاستی په‌یوه‌ندی ئێمه‌ له‌گه‌ڵ گۆڕان ناگاته‌ ئه‌و په‌یوه‌ندیه‌ که‌ له‌گه‌ڵ پارتیدا هه‌مان بێت
رێبین هه‌ردی: ئه‌مانه‌ یاسایه‌كیان ئه‌وێ جێی چه‌كه‌كه‌یان بۆ بگرێته‌وه‌
مه‌ریوان حه‌مه‌ سه‌عید: ئازادیی‌ راده‌ربڕین به‌دۆخێكی‌ مه‌ترسداردا تێپه‌ڕ ده‌بێت
هه‌ڤاڵ‌ ئه‌بوبه‌كر: ئه‌گه‌ر ئازادییه‌كان به‌رته‌سكبكرێنه‌وه‌، پێویستمان به‌ ئازایه‌تی ده‌بێت
سه‌رهه‌نگ فه‌ره‌ج: یاسای نه‌زاهه‌مان پێباشه‌، به‌ڵام بۆ سه‌ر ره‌فه‌ نه‌بێت
محه‌مه‌د تۆفیق: هه‌رێمی‌ كوردستان پێویستی‌ به‌ سیایسه‌تێكی‌ تایبه‌تی‌ نه‌وتی‌ هه‌یه‌
جه‌لال جه‌وهه‌ر: گۆڕان پرۆژه‌یه‌كی‌ چاكسازیی‌ داوه‌ته‌ حكومه‌ت
فاروق جه‌میل: ئه‌وه‌ی‌ ئۆپۆزسیۆن پێشكه‌شی‌ ده‌كات لایه‌نی‌ زۆرینه‌ ره‌تیده‌كاته‌وه‌
جه‌لال شێخ كه‌ریم، بریكاری‌ وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆ: وه‌زاره‌تی‌ ناوخۆ له‌ سنوری‌ ئیداره‌ی‌ سلێمانی‌‌و هه‌ولێر یه‌كیان نه‌گرتوه‌ته‌وه‌
د.بورهان یاسین: ده‌ركه‌وتنی‌ گۆڕان روداوێكی‌ زۆر گرنگ بو
ناسك قادر: نوێبونی ئۆپۆزسیۆن پاساو نیه‌ بۆ كه‌موكوڕییه‌كانی
فاروق ره‌فیق: مه‌عقوله‌ كه‌سێك خیانه‌تی له‌گه‌ڵ نیشتماندا كردبێت هه‌ڵیبژێریت بۆ په‌رله‌مان؟!
رێبین هه‌ردی‌: (25/7)، مێژوی‌ نوێی‌ هه‌رێمی‌ كوردستانه‌
نه‌وشیروان مسته‌فا: به‌رگریی‌ له‌ میدیای‌ ئازاد ده‌كه‌ین
عه‌بدوڵا مه‌لا نوری: به‌ده‌سكاری‌ نه‌كراوی‌ (75%)ی نه‌وتی‌ هه‌رێم ده‌نێردرێته‌ ئێران
تاریق حه‌رب: پێویسته‌ کورده‌کان هه‌ڵوێستیان رونبکه‌نه‌وه‌
د. شاهۆ ئه‌ندامی‌ وه‌فدی‌ دانوستانكاری‌ كورد: تاقه‌ شتێك به‌ ده‌ستمانه‌وه‌ ماوه‌، ئیستیحقاقی‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌
محه‌مه‌د كه‌ریم: حساباتی‌ خیتامیی‌ بودجه‌ی‌(2009)، زیاتر له‌ (701) ملیار دینار خروقاتی‌ تێدا كراوه‌
سه‌فین دزه‌یی: پێداچونه‌وه‌ ده‌كه‌ین به‌ سیستمی نوێی په‌روه‌رده‌دا
نه‌وشیروان مسته‌فا: ئێمه‌ ئۆپۆزسیۆنین پێویست ناكات ده‌سه‌ڵات ته‌گبیرمان بۆ بكات
كاكه‌ڕه‌ش سدیق: شاندی ئیئتیلافی لیسته‌ كوردستانیه‌كان پرسیان پێنه‌كردوین
سامی شۆڕش: به‌قسه‌ رازی نابین، به‌ڵێنی‌ ئیمزاكراومان ده‌وێت
دیندار نه‌جمان دۆسكی:به‌رنامه‌یه‌كمان نه‌بو بۆ گفتوگۆ له‌گه‌ڵ‌ لایه‌نه‌ عێراقییه‌كان
ئاسۆس هه‌ردی‌: رۆژنامه‌گه‌ریی‌ ئه‌هلیی‌ رۆڵی‌ ئۆپۆزسیۆنی‌ نه‌بینیوه‌
د.یاسین سه‌رده‌شتی‌: (25/7) وه‌رچه‌رخانێكی مێژویی ئیجابی بو
كوێستان محه‌مه‌د: ده‌سه‌ڵات ده‌یه‌وێت په‌رله‌مان بێ به‌ها و ئیفلیج بێت
زانا رۆستایی: 140، هێڵی سوره‌ له‌ گفتوگۆی هاوپه‌یمانی لیسته‌ كوردستانیه‌كاندا
كاوه‌ عه‌بدوڵا: ده‌یانه‌وێت ته‌نها شارێك له‌ عێراقدا به‌ یاسای به‌عس به‌ڕێوه‌ بچێت
سه‌ردار عه‌بدوڵا: له‌گه‌ڵ مه‌بده‌ئی‌ ته‌وافوقداین
جێنیفه‌ر فیلتمان: ئه‌مریكا به‌دواداچون بۆ كه‌یسی‌ سه‌رده‌شت ده‌كات
عه‌بدوڵڵا رێشاوی‌: پێویسته‌ گۆڕان عه‌قایدی‌ نه‌بێت
خه‌بات عه‌بدوڵا: نه‌وه‌ی‌ نوێ‌ بۆ گۆڕان وه‌ك خوێن وایه‌ بۆ جه‌سته‌
سیروان بابه‌ عه‌لی: گۆڕان هه‌ڵه‌ی زۆره‌
سه‌ردار عه‌زیز: ده‌بێت بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان، هه‌ڵگری پلانێکی رونی گۆڕان بێت
حاكم شێخ له‌تیف: گوتاری‌ حیزبیمان گۆڕی‌ بۆ گوتاری‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌
رێبوار سیوه‌یلی‌: گۆڕان ده‌ستكه‌وتی‌ باشی‌ به‌ده‌ستهێناوه‌
فه‌رهاد عه‌ونی‌: تائێستا یاسای‌ رۆژنامه‌گه‌ریی‌، به‌هه‌ندێك له‌ دادگاكانی‌ كوردستان نه‌گه‌یشتوه‌
نه‌وشیروان مسته‌فا: سه‌ر بۆ هیچ فشارێكی سیاسی دانانه‌وێنین
خه‌لیل كارده‌: پێویسته‌ له‌ ئایینده‌یه‌كی نزیكدا گۆڕان به‌خۆیدا بچێته‌وه‌
د.تاهیر هه‌ورامی‌: سیستمی‌ ته‌ندروستی‌ هی‌ سه‌رده‌می‌ عوسمانییه‌
نه‌وشیروان مسته‌فا: به‌بێ‌ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ی‌ ده‌ركراوه‌ سیاسییه‌كان، هاوكاریی‌ هاوپه‌یمانی كوردستانی‌ ناكه‌ین
نێچیرڤان بارزانی‌: پارتی‌ پێویستی‌ به‌ چاكسازی‌ و نوێبونه‌وه‌ هه‌یه‌
جه‌وهه‌ر نامیق: كاتی ئه‌وه‌ هاتوه‌، براده‌رانی گۆڕان له‌ گرده‌كه‌ بێنه‌ خواره‌وه‌
عه‌بدولڕه‌حمان سدیق: (7/3) سه‌لماندی گۆڕان كه‌فوكوڵ‌ نه‌بو
عومه‌ر سدیق: ئۆپۆزسیۆن، رۆڵی‌ به‌رچاوی‌ له‌ په‌رله‌ماندا ده‌بێت
د. زانا ره‌ئوف: ده‌بێت لێپێچینه‌وه‌ له‌ حكومه‌ت بكرێت
عه‌دنان عوسمان: بێده‌نگ نابم له‌وه‌ی‌ به‌رامبه‌ر من كردیان
عه‌تا قه‌ره‌داغی‌: گۆڕان له‌ كه‌شتی‌ نوح ده‌چێت
جه‌مال حاجی محه‌مه‌د: گۆڕان سه‌ركه‌وتنێكی‌ گه‌وره‌ به‌ده‌ست ده‌هێنێت
جه‌وهه‌ر نامیق: به‌رنامه‌ی‌ لیستی‌ گۆڕان باشترین به‌رنامه‌یه‌
ئاسۆ عه‌لی: هه‌ڵبژاردنی 7-3 وه‌ڵامی زۆر شت ده‌داته‌وه‌
شێركۆ بێكه‌س: هیوادارم ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ دوربێت له‌ ساخته‌كاریی‌
د.شاهۆ سه‌عید: ئۆپۆزسیۆنمان چه‌سپاند
نه‌وشیروان مسته‌فا: رازی نابین به‌ به‌ڕێوه‌بردنی وڵات له‌ رێگه‌ی‌ زۆرینه‌ و كه‌مینه‌وه‌
محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم: چی له‌ به‌رژه‌وه‌ندیی خه‌ڵكدا بێت ئه‌وه‌مان به‌لاوه‌ په‌سه‌نده‌
د. بورهان یاسین: گۆڕان نابێت له‌ كوردستان ته‌نگی‌ پێهه‌ڵبچنرێت ‌و له‌ به‌غداش داوای‌ برایه‌تی‌ لێبكرێت
سه‌رۆكی‌ ئۆپۆزسیۆن له‌ كوردستان: ئێمه‌ له‌گه‌ڵ یه‌كخستنی‌ ریزه‌كانی‌ كوردین... به‌ڵام به‌و رێگایه‌نا "براكه‌ت سه‌ربخه‌ ئه‌گه‌ر سته‌مكاربو یان سته‌ملێكراو"
مسته‌فا سه‌ید قادر: ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ نه‌خشه‌ی‌ سیاسیی‌ هه‌رێمیش ده‌گۆڕێت
د.زانا ره‌ئوف: ده‌ركه‌وتنی‌ ئۆپۆزسیۆن وایكرد به‌ هه‌ڵه‌كان بوترێت هه‌ڵه‌
سه‌ركه‌وت حه‌سه‌ن: ده‌زگا ئه‌منییه‌كان له‌ بارودۆخی‌ سلێمانی‌ به‌رپرسن
عه‌لی‌ باپیر: حكومه‌ت خه‌ڵكی‌ توشی‌ نائومێدیی‌ كردوه‌
عومه‌ری سه‌ید عه‌لی: لای ئێمه‌ ئیمتیازات و پۆست نییه‌
حه‌مه‌سه‌عید حه‌مه‌عه‌لی: چوار مانگی رابردوش په‌رله‌مان له‌ پشودا بوه‌
جه‌مال عه‌بدول: ده‌یانویست ده‌سته‌كه‌ ئه‌ڵقه‌ له‌گوێ‌ ‌و ده‌سته‌مۆ بكه‌ن
قادری‌ حاجی‌ عه‌لی‌: پێویسته‌ سه‌رۆك كۆمار و سه‌رۆكی‌ هه‌رێمیش پرس به‌ په‌رله‌مان بكه‌ن
رزگار عه‌لی‌: ئه‌مریكا ناتوانێت رۆڵی‌ فیعلی‌ ببینێت له‌ جێبه‌جێكردنی‌ ماده‌ی‌ (140)
پشتیوان ئه‌حمه‌د: یاسای هه‌ڵبژاردنه‌كان له‌ به‌رژه‌وه‌ندی عه‌ره‌به‌ ‌و له‌ زیانی كورده‌
د. ره‌فیق سابیر: گه‌نده‌ڵی‌ چاره‌نوسی‌ هه‌رێمی‌ خستۆته‌ مه‌ترسییه‌وه‌
ئێریك گوستافسن: ئۆپۆزسیۆن له‌ كوردستان له‌ژێر فشارێكی‌ ئێجگار گه‌وره‌دایه‌
شێخ جه‌عفه‌ر: بڕوام به‌هێزی‌ چه‌كداری‌ حیزب نییه‌
ئه‌حمه‌د شه‌به‌ك: دانانی‌ كۆتا بۆ شه‌به‌ك پیلانی‌ دوژمنانی‌ كورده‌
نه‌وشیروان مسته‌فا: به‌شێك له‌هه‌مواری‌ یاسای‌ هه‌ڵبژاردن به‌زیانی‌ كورده‌
به‌رزان هه‌ورامی: ئه‌گه‌ر گرێبه‌سته‌كانی‌ هه‌رێم له‌به‌رژه‌وه‌ندی‌ گشتیدا بێت، پێویست ناكات بشاردرێته‌وه‌
نه‌وشیروان مسته‌فا: ده‌مانه‌وێت نه‌ریتێكی تازه‌ی سیاسیی دابێنین
عه‌لی‌ محه‌مه‌د: تائێستا نه‌مانبیستوه‌ شاندێكی‌ باڵای‌ هه‌رێم بۆ چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌ی‌ كه‌ركوك بچێته‌ به‌غدا
جه‌لال جه‌وهه‌ر: له‌ هه‌ڵبژاردنی‌ داهاتودا گۆڕانی‌ گه‌وره‌تر روده‌دات
موراد قه‌ره‌یڵان: چونی‌ گروپی‌ ئاشتی‌ بۆ كردنه‌وه‌ی‌ ده‌رگای‌ دیالۆكه‌
نه‌وشیروان مسته‌فا: ئه‌وان وتارێكی‌ نه‌ته‌وه‌یی روكه‌شیان هه‌یه‌
د.له‌تیف پسپۆری‌ یاسای‌ ده‌ستوری‌:حكومه‌تی‌ ته‌وافوقی‌ خراپترین جۆری‌ حكومه‌ته‌و بۆ ده‌مكوتكردنی‌ لایه‌نه‌كانه‌ تاره‌خنه‌ نه‌گرن
هه‌ڤاڵ کوێستانی: ره‌گ به‌ کرده‌وه‌ رۆڵی ته‌واو بوه‌
نه‌وشیروان مسته‌فا: لایه‌نگری حوكمی لامه‌ركه‌زیم له‌ كوردستاندا
نه‌وشیروان مسته‌فا: ئه‌زمونی‌ حیزبه‌ ستالینییه‌كان دوباره‌ ناكه‌ینه‌وه‌
جه‌وهه‌ر نامیق: یه‌ك لیستی‌ بۆ قۆرغكردنی‌ ده‌سه‌ڵاته‌
دیندار نه‌جمان دۆسكی‌: بڕیارمانداوه‌ له‌ خه‌نده‌قی‌ ئۆپۆزسیۆندا بین
نه‌وشیروان مسته‌فا: گه‌نده‌ڵیی‌ به‌رهه‌می شێوه‌ی حوكمڕانیی‌ ده‌سه‌ڵاته‌
ئازاد چالاك: دروستنه‌كردنی‌ ده‌سته‌ی‌ نه‌زاهه‌ گومانی‌ له‌سه‌ر ده‌سه‌ڵاتی‌ هه‌رێم دروستكردوه‌
ئه‌حمه‌د ده‌نیز: ده‌بێت توركیا نه‌خشه‌ی‌ رێگا به‌ گرنگ وه‌ربگرێت
ئاسۆ عه‌لی‌: وا باشه‌ بزوتنه‌وه‌ی‌ گۆڕان له‌ قاڵبی حیزبدا رێكنه‌خرێت
جه‌مال حاجی محه‌مه‌د: باڵی‌ ریفۆرم ده‌ستبه‌رداری‌ خاوه‌ندارێیه‌تی‌ یه‌كێتی‌ نابێت
محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم: ده‌سه‌ڵات نــــــازانێت حكومه‌تی‌ سـێبه‌ر چییـه‌
عومه‌ری‌ سه‌ید عه‌لی: 8 تا 10 كورسی غه‌درمان لێكراوه
نوسه‌رێكی نیویۆرك تایمز: كوردستان هیچی دیكه‌ پێوستی به‌ شه‌ڕكه‌ر نییه‌
عه‌لی‌ قه‌ره‌داغی‌: بنه‌مای‌ سه‌رمایه‌داریی‌ وه‌ك فیكرو زانست روخاوه‌
مایكڵ رۆبن: هه‌ڵبژاردن سه‌لماندی‌ كوردستان پاشایه‌تی‌ قبوڵ ناكات
د.هێنری‌ باركی‌: دروستبونی‌ ئۆپۆزسیۆن زله‌ی‌ میهره‌بانییه‌ بۆ حكومه‌تی‌ هه‌رێم
رێبوار حه‌سه‌ن: ده‌بێت گۆڕانكاریی‌ له‌كۆمسیۆنی‌ باڵای‌ هه‌ڵبژاردندا بكرێت
ئازاد قه‌زاز: پێویسته‌ گۆڕان ببێته‌ پڕۆژه‌یه‌كی‌ گشتگیرو هه‌مو به‌شه‌كانی‌ كۆمه‌ڵگه‌ی‌ كوردی‌ بگرێته‌وه‌
وه‌زیری کۆچی سوید: کاتێک که‌سێک که ‌مافی په‌نابه‌ری نیه ‌ پێویسته بگه‌ڕێته‌وه بۆ وڵاته‌که‌ی خۆی
نه‌وشیراون مسته‌فا: ئێمه‌ لایه‌نگری‌ ئه‌وه‌ین كه‌ پارێزگاكان چه‌ندین ده‌سه‌ڵاتی‌ یاسایی‌ و ئیداریی‌ و داراییان هه‌بێت
د. نیکۆلاوس براونس: ئه‌گه‌ر (پدك و ینك) گۆڕانیشیان بوێت ناتوانن ریالیزه‌ی بکه‌ن
عه‌بدوڵا رێشاوی‌: گۆڕان ته‌نیا ناوی‌ لیستێك نییه‌، به‌ڵكو بزوتنه‌وه‌یه‌كی‌ میللییه‌و ناونیشانی‌ قۆناغێكه‌
شێخ له‌تیف ماویلی‌ په‌رله‌مانتاری‌ پێشوی‌ كوردستان:
گۆڕان هه‌ڵقوڵاوی‌ بزوتنه‌وه‌یه‌كی‌ جه‌ماوه‌رییه‌ بۆ گۆڕینی‌ سیستمی‌ حكومڕانی‌
یوسف محه‌مه‌د: گۆڕان به‌ڕێوه‌یه‌، ئه‌گه‌ر نه‌گۆڕێین به‌جێده‌مێنین
له‌روی یاساییه‌وه‌ نابێت ریفراندۆم له‌سه‌ر ده‌ستور له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژاردنه‌كاندا بكرێت
محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم: له‌وانه‌یه‌ خۆمان حكومه‌ت دروست بكه‌ین
د.شه‌فیق قه‌زاز: باوه‌ڕم به‌ گۆڕان هه‌یه‌‌و ده‌بێت ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ش بگۆڕێت
نه‌وشیروان مسته‌فا: یه‌ك ریزی‌ ناو ماڵی‌ كورد به‌ كێبڕكێی‌ دیموكراتی‌ ده‌بێت
نه‌وشیروان مسته‌فا: ئێستا ئه‌وله‌ویه‌ت‌ بۆ گۆڕانه‌
لیوا سه‌روه‌ر قادر: ده‌بێت ئه‌و شێوازه‌ پارتیزانییه‌ی‌ ئێستا بگۆڕین بۆ نیزامی‌
شه‌ماڵ‌ عه‌بدولوه‌فا: له‌پێناو گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ناو خه‌ڵك وازمان له‌هه‌مو پله‌و پایه‌یه‌‌ك هێنا
نه‌وشیروان مسته‌فا: ئێستا ئه‌وله‌ویه‌ت بۆ چاكسازییه‌
لوسی‌ تاملین: راپۆرت له‌سه‌ر بچوكترین خروقات له‌ هه‌ڵبژاردنی‌ كوردستاندا بۆ ئه‌مه‌ریكا به‌رزده‌كه‌ینه‌وه‌
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد: به‌كرده‌وه‌ یه‌كێتی‌ به‌ره‌و دروستبونی‌ مینبه‌ر ده‌روات
بابه‌كر دڕه‌یی‌: كاندیده‌كانی‌ لیستی‌ گۆڕان بۆ بارودۆخی‌ ئێستای‌ كوردستان زۆر باشن
یوسف محه‌مه‌د: په‌رله‌مان خۆی ره‌وایه‌تی له‌ده‌ستداوه‌‌و خه‌ریكی ده‌ركردنی بڕیاری ناشه‌رعیشه‌
عه‌بدولمسه‌وه‌ر بارزانی‌: هه‌ر كاتێك خه‌ڵك ده‌سه‌ڵاتی‌ به‌ هی‌ خۆی‌ زانی‌، هیچ مه‌ترسییه‌ك ناتوانێت بیڕوخێنێت
د. كامیران به‌رواری‌: تشته‌كێ‌ به‌ر ئاقل نینه‌ نه‌ه تا ده‌ه كه‌سان خۆ بۆ سه‌رۆكاتیا هه‌رێمێ‌ نه‌ هه‌لبژێرن
قادر عه‌زیز: تا حیزب چه‌كداری‌ هه‌بێت، ده‌ستاوده‌ستكردنی‌ ده‌سه‌ڵات ئاسان نییه‌
سه‌لام عه‌بدوڵڵا كانێسكانی‌: یاسای‌ وه‌به‌رهێنانی‌ كوردستان وه‌به‌رهێنی‌ بیانی‌ ده‌وڵه‌مه‌ند ده‌كات و وه‌به‌رهێنی‌ ناوخۆش كاول ده‌كات
نه‌جات حسێن: سوننه‌ و شیعه‌ و توركمان دژی‌ ماده‌ی‌ (140)ن
عه‌مید سه‌رحه‌د قادر: سه‌ركردایه‌تی‌ سیاسیی‌ كوردستان فه‌رمانده‌ی‌ دوانزه‌یان زۆر له‌ قه‌باره‌ی‌ خۆی‌ گه‌وره‌تركرد
د.موحسین عه‌بدولحه‌مید: پۆستی سه‌رۆك كۆمار به‌ ته‌وافوق ده‌درێت به‌ كوتله‌یه‌كی گه‌وره‌
نه‌وشیروان مسته‌فا: ناكۆكییه‌كانم له‌گه‌ڵ یه‌كێتی‌ نیشتیمانی‌ گه‌یشتۆته‌ خاڵی‌ نه‌گه‌ڕانه‌وه‌و له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانی‌ داهاتوشدا به‌ لیستی‌ جیاواز داده‌به‌زین
لیوا قاسم عه‌تا: هه‌وڵده‌ده‌ین گیانی‌ كارمه‌ندانی راگه‌یاندن بپارێزین
شێخ ره‌عد ئه‌لسه‌خری: ماده‌ی 140 ئێكسپایه‌ر بوه‌‌و كه‌ركوك دڵی عێراقه‌
رێبین هه‌ردی‌: له‌ وڵاتێكدا مه‌كته‌بی‌ سیاسی حیزب حوكم بكات، هیچ پڕۆژه‌یه‌كی‌ چاكسازی‌ ئه‌نجامنادرێت
د. یاسین سه‌رده‌شتی‌: حیزبه‌ ده‌سه‌ڵاتداره‌كانی‌ كوردستان له‌به‌رده‌م دوڕیاندان، یان گۆڕان یان دۆڕان
كریس كۆچێرا:باسكردنی‌ گه‌نده‌ڵی‌ كوردستان له‌ئه‌مه‌ریكا، كارێكی‌ زۆر باشه‌
سیروان بابه‌عه‌لی‌: جه‌ماوه‌رێكی‌ به‌رفروانی‌ بێزار ده‌نگ به‌ لیستی‌ سه‌ربه‌خۆ ده‌ده‌ن
عومه‌ری‌ سه‌ید عه‌لی‌: ئه‌گه‌ر یه‌كێتی نه‌كرێت به‌ دامه‌زراوه‌ و ده‌سه‌ڵاته‌كان دابه‌ش نه‌كرێ‌، ئه‌وا ده‌بێت به‌ چه‌ند پارچه‌وه‌
فه‌ره‌ج حه‌یده‌ری‌: ده‌سه‌ڵاتی‌ سه‌رپه‌رشتی‌ هه‌ڵبژاردن له‌ده‌ست كۆمسیۆنی‌ عێراقدایه‌
د. محه‌مه‌د هه‌مه‌وه‌ندی‌: په‌رله‌مانتاره‌كانی ناو په‌رله‌مانی‌ كوردستان نوێنه‌ری‌ حیزبن نه‌ك خه‌ڵك
هه‌ڵۆ ئیبراهیم ئه‌حمه‌د: مه‌كته‌بی‌ سیاسی‌ یه‌كێتی‌ به‌هێزترین رێگره‌ له‌ ریفۆرم
سه‌عد خالید: ده‌بێت پارتی‌ و یه‌كێتی‌ گۆڕانكاری‌ سه‌رتاپاگیر له‌ خۆیاندا بكه‌ن
ئه‌دهه‌م بارزانی‌: سه‌ركرده‌كانی‌ ئێمه‌ نایانه‌وێت گۆڕان دروستبێت
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد: هاوپه‌یمانی‌ كوردستان ناتوانێت هه‌مان ئه‌نجامی‌ هه‌ڵبژاردنی‌ پێشو به‌ده‌ست بهێنێته‌وه‌
ته‌ها عومه‌ر: له‌ كوردستان یاساكان به‌ میزاجی شه‌خسی ده‌رده‌چن
بارام وه‌له‌دبێگی: ده‌بێ كورد له‌گه‌ڵ كاندیدی براوه‌دا بێت
جۆن ئه‌گرێستۆ: ئه‌مه‌ریکا هیچ رێکه‌وتنێکی له‌گه‌ڵ کوردا نییه‌
پیرۆت ئه‌حمه‌د: جیاكردنه‌وه‌ی‌ حیزب له‌حكومه‌ت كارێكی‌ مه‌حاڵه‌
سالار عه‌زیز: له‌ سیستمی مه‌ركه‌زیی به‌هێزدا وڵات پێشناكه‌وێت
بابه‌كر زێباری‌: كوردستان داوای‌ پێشمه‌رگه‌ی‌ زۆر ده‌كات‌و به‌غداش له‌سه‌ر كه‌م رازییه‌
رۆمیۆ هه‌كاری: تا هه‌رێم ده‌ستوری نه‌بێت گره‌نتی‌ مافی‌ مه‌سیحییه‌كان نییه‌
د. رۆژ نوری‌ شاوه‌یس: به‌هێزبونی‌ به‌غدا، واتای‌ لاوازبونی‌ كورد و هه‌رێم
د.بورهان یاسین: ئه‌وه‌ی‌ یه‌كێتی‌ ‌و پارتی‌ له‌سه‌ری‌ پێكهاتون رێگره‌ له‌ به‌رده‌م چاكسازیدا
ئیجلال قه‌وامی: كار ناكه‌ین بۆ روخانی كۆماری ئیسلامی
خه‌ڵه‌ف عه‌له‌ییان: هه‌ركاتێك هه‌لومه‌رج ره‌خسا، ئێمه‌ پشتیوانیی‌ له‌ پێكهێنانی‌ كوردستانی‌ سه‌ربه‌خۆ ده‌كه‌ین
مایكڵ‌ رۆبن: بۆ كورد باشتره‌ واز له‌ گه‌مه‌كردن له‌گه‌ڵ‌ سیاسه‌ته‌كانی‌ ئه‌مه‌ریكا بهێنێت
مه‌ریوان وریا قانع: ئه‌و مۆدێلی‌ ده‌سه‌ڵاته‌ی‌ له‌ كوردستاندا باڵاده‌سته‌، مۆدێلێكی‌ عه‌ره‌فاتییه‌
د.ره‌فیق سابیر: چه‌پی‌ كوردستانی‌ ره‌نگدانه‌وه‌ی‌ سته‌می‌ نه‌ته‌وه‌یی‌ و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ بو
سه‌فین دزه‌یی‌: ئه‌وانه‌ی‌ گله‌یی‌ ده‌كه‌ن با ببن به‌ ئۆپۆزسیۆن
د. شێرزاد نه‌جار: ئه‌گه‌ر مه‌یلی‌ دیكتاتۆریه‌ت له‌ به‌غدا هه‌بێت كوردیش تێیدا به‌شداره‌
د. خه‌لیل ئیسماعیل: زیاتر له‌ 51%ی‌ خاكی‌ كوردستان له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی‌ كورددا نییه‌
دلاوه‌ر عه‌بدولعه‌زیز عه‌لائه‌دین: هه‌موكات ئه‌مه‌ریكا كوردی‌ وه‌ك كارتی‌ سه‌رفكردن به‌كارهێناوه‌
محه‌مه‌د تۆفیق ره‌حیم: یەكێتییەكمان دەوێت بەڕابەرایەتی بە كۆمەڵ بەڕێوەبچێت
زرار تاهیر: حه‌قه‌ حكومه‌ت پڕۆژه‌كه‌ی‌ نه‌وشیروان مسته‌فا جێبه‌جێبكات
نه‌وشیروان مسته‌فا: بە تەمای پرۆسەیەكی زۆر هێمن و دیموكراتین
د. نه‌جمه‌دین كه‌ریم: شێوازی‌ كاری‌ ئۆباما له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‌ كورددایه‌
ئاسۆ عه‌لی‌: ئێستا له‌ یه‌كێتیدا پێوه‌ر ده‌سته‌گه‌رییه‌ نه‌ك په‌یڕه‌و
مه‌لا خدر: راگه‌یاندنه‌که‌مان ده‌سه‌ڵاتدارانی یه‌کێتی له‌رزاندووه‌
عیماد ئه‌حمه‌د: یه‌كێتی‌ بڕیاریداوه‌ ئه‌وه‌ی‌ لابدات سزای‌ ده‌دات
حه‌سه‌ن تۆران: له‌دوای‌ پڕۆسه‌وه‌ پارتی‌ و یه‌كێتی‌ سیاسه‌تێكی‌ هه‌ڵه‌ و فاشلیان په‌یڕه‌وكرد
عه‌لی‌ كه‌ریمی‌: له‌ كورده‌وارییدا ویستی حیزب شتێكه‌و ویستی كۆمه‌ڵانی خه‌ڵك شتێكی تره‌
شۆڕش حاجی‌: له‌ناو یه‌كێتیدا شێك نه‌ماوه‌ ناوی‌ پڕه‌نسیپی‌ رێكخراوه‌یی‌ و رێكخستن بێت
د. عه‌زیز بارزانی‌: هاوپه‌یمانیی‌ كورد و ئه‌مه‌ریكا، كات و ئیشی‌ زۆری‌ ده‌وێت
د. ساڵح نیك به‌خت: ده‌بێت هێزه‌كانمان سه‌رفی بزووتنه‌وه‌یه‌كی‌ سیاسی‌ ‌و مه‌ده‌نی‌ بكه‌ین
بایه‌زیدی‌ مه‌ردۆخی‌: ئابوورییه‌كی‌ تۆكمه‌ زیاتر پارێزگاریی‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان ده‌كات تا هێزی‌ سه‌ربازیی‌
سه‌ڵاحه‌دین به‌هادین: له‌ سه‌لیقه‌ی‌ قیاده‌ی‌ كوردیدا هه‌ڵه‌ی‌ ستراتیژی‌ هه‌یه‌
عومه‌ر شێخموس: سه‌ركردایه‌تی‌ كورد زۆر پشوو كورته‌
عه‌دنان موفتی‌: گه‌نده‌ڵی‌ له‌ هه‌رێمدا دیارده‌یه‌كی‌ به‌رچاوه‌
د. دینیس نه‌تالی‌: خه‌ڵك له‌ پارته‌ كوردییه‌كان ناڕازییه‌، نه‌ك له‌ به‌غدا
د. نوری تاڵه‌بانی: هه‌ڵه‌ی‌ نایاسایی‌ له‌ ئاماده‌كردنی‌ ده‌ستووردا هه‌یه‌
لیوا سه‌روه‌ر قادر:
كشانه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ له‌ دیاله‌، شكستی سه‌ربازی نییه‌
ئه‌حمه‌د عه‌سكه‌ری‌: له‌به‌ڕێوه‌بردنی‌ كه‌ركوكدا نه‌مانتوانیوه‌ دڵی‌ میلله‌ته‌كه‌ی‌ خۆشمان خۆشبكه‌ین
عومه‌ر شیره‌مه‌ڕی‌: گۆڕینی‌ تابلۆی‌ خوێندنگاكان مانای جێبه‌جێكردنی سیستمی نوێ نییه‌
سۆزان محه‌مه‌د: كورد له‌ به‌غدا هیچ دۆستێكی‌ نییه‌
سامان شاڵی: كورد نه‌یتوانیوه‌ له‌ ئه‌مریكا لۆبییه‌كی باش پێكبهێنێت
عادل سه‌بری‌: ئێمه‌ خزمه‌تی گه‌لی كورد ناكه‌ین، خزمه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌كه‌ین
نـه‌وشـیــروان مستـه‌فـا: كه‌ركوكمان نه‌دۆڕاندووه‌
د. نه‌جمه‌دین كه‌ریم:
بوونی‌ ئه‌مه‌ریكا گره‌نتییه‌كه‌ بۆ هه‌رێمی‌ كوردستان
دانا ئه‌حمه‌د مه‌جید: ئه‌م سیستمه‌ پێویستی به‌ گۆڕانكاریی زۆر هه‌یه‌
مه‌همه‌ت مێتنه‌ر: كورد مافی‌ شه‌رعی‌ خۆیه‌تی‌ ببێته‌ خاوه‌ن ده‌وڵه‌تی‌ سه‌ربه‌خۆ
نه‌وزاد هادی‌: ده‌مانه‌وێت عه‌قڵیه‌تی‌ وه‌به‌رهێنان بگوازینه‌وه‌ بۆ كوردستان
سه‌عدی به‌زرنجی‌: ده‌بێت كورد هه‌ڵوێستی‌ توندی‌ هه‌بێت به‌رامبه‌ر به‌غدا
یوست هلترمان: كورد له‌به‌ر لاوازی په‌نای بۆ ئه‌مه‌ریكا بردووه‌
جه‌لال تاڵه‌بانی: مادده‌ی 140 جێبه‌جێ ده‌كرێت، به‌ڵام پشودرێژی شۆڕشگێرانه‌ی ده‌وێت
ئێمه‌ ده‌مانه‌وێت هاوكاری‌ كوردستان بكه‌ین
هیچ پارچه‌یه‌ك له‌ كوردستاندا نابێت سیاسه‌ت له‌سه‌ر حسابی‌ پارچه‌كانی‌ تر بكات
حاكم ئه‌حمه‌د ئه‌نوه‌ر:
نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان به‌پره‌نسیپی‌ (لاغالب ولامغلوب) كارده‌كات
ئه‌حمد ده‌نیز : دروستكردنی‌ فیرقه‌ی‌ سه‌ربازی‌ له‌ هه‌رێمی‌ كوردستان بۆ شه‌ڕی‌ براكوژییه‌
عه‌لی‌ كه‌ریمی‌: حیزبی‌ كوردی‌ نه‌یتوانیوه‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ كورد به‌ئاراسته‌ نه‌ته‌وه‌یییدا به‌رێت
د.نه‌وزاد عومه‌ر: ده‌بوو ساڵی‌ 1992 نه‌وت ده‌ربهێنرایه‌
سه‌باحه‌تی‌ تونجه‌ل: ئه‌وانه‌ی‌ داوای‌ چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌ی‌ كورد ده‌كه‌ن ره‌وانه‌ی‌ زیندان ده‌كرێن
ئه‌حمه‌د تورك: حه‌زده‌كه‌ین بزانین په‌یوه‌ندییه‌كانی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان‌و توركیا له‌سه‌ر چ بنه‌مایه‌كن
سه‌لام عه‌بدولاَ: سیستمی‌ حیزبیمان هه‌مان سیستمی‌ 50 - 60 ساڵ له‌مه‌و به‌ره‌
ئاشتی‌ هه‌ورامی‌: حیزبایه‌تی‌ ناكه‌م و نه‌ یه‌كێتیم ‌و نه‌ پارتیشم
هانس براندشاید: ده‌بێت ئه‌وروپا روونتر بڕیار بۆ كورد بدات
سادق حه‌مه‌غه‌ریب: رۆژنامه‌ی‌ ئه‌لیكترۆنی‌، رۆژنامه‌ی‌ ره‌خنه‌یه‌
عومه‌ر ئیلخانیزاده‌: دیموكراسی ناوخۆیی بۆ حیزبه‌كانی كوردستان له‌ نانی شه‌و واجبتره‌
حیـزب هـه‌ر بۆ ئـه‌وه‌ دانـه‌نراوه‌ نه‌سیحـه‌تـی‌ خه‌ڵـك بكـات
ئیبراهیم عه‌لیزاده‌: ناسیۆنالیزمی‌ چه‌پ منداڵێكه‌ ده‌گری‌ نازانێت كوێی‌ ژان ده‌كات
با فێربین بۆ خۆمان كورسیی به‌رپرسیارێتیی به‌جێبهێڵین
مسته‌فا هیجری‌: كێشه‌كانمان له‌گه‌ڵ‌ ئێران به‌گفتوگۆ یه‌كلایی‌ نابێته‌وه‌
مزگین ئامه‌د: له‌ژێر كاریگه‌ریی‌ په‌كه‌كه‌ خه‌باتی‌ گه‌لی‌ كورد پێشكه‌وتووه‌
كـورد هـه‌رزانفـرۆش و گـرانكـڕن، بـۆیـه‌ ئـه‌مـریكـــا كـه‌ڵكـیان لـێ وه‌رده‌گـرێ‌
له‌وڵاتی‌ ئێمه‌دا بووه‌ به‌باو، هه‌موو ساڵێك یادێكی‌ ساردو سڕی‌ ژه‌هربارانی‌ هه‌ڵه‌بجه‌ له‌ 16/3دا ده‌كرێته‌وه‌
عومه‌ر فه‌تاح: ده‌ستمان به‌ لێپرسینه‌وه‌ كردووه‌
كوێستان محه‌مه‌د: پارله‌مان ئاگای‌ له‌ گرێبه‌سته‌كانی‌ نه‌وت نییه‌
كه‌مال كه‌ركوكی‌: حه‌قی‌ سه‌ركردایه‌تی‌ كورد نییه‌ خاكی‌ كوردستان بخاته‌ ریفراندۆمه‌وه‌
ئیسماعیل شوكر: دواكه‌وتنی‌ بودجه‌ ته‌نها له‌به‌ر 17% نییه‌
مایكڵ‌ رۆبن: ئه‌مریكا هاوپه‌یمانی كورده‌كانی عیراقه‌ نه‌ك هاوپه‌یمانی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان
ڤینۆس فایه‌ق: به‌ستنی‌ كۆنگره‌ له‌ناوچه‌ ئه‌نفالكراوه‌كاندا لایه‌نێكی عاتیفی‌ هه‌یه‌
مامۆستا سه‌یفه‌دین عه‌لی‌ :
راپۆرته‌كانی‌ مافی‌ مرۆڤ به‌شێكیان ناڕاستن‌و له‌میدیاكان‌و ئه‌ملاو ئه‌ولاوه‌ وه‌رگیراون
سالم وه‌هبی‌: كورد نه‌یتوانیوه‌ واقیع ‌و كێشه‌كانی‌ به‌ عه‌ره‌ب بناسێنێت
زۆرێك له‌ دیموكراته‌كان‌و كۆمارییه‌كان له‌ مه‌سه‌له‌ی‌ كورد تێنه‌گه‌یشتوون
د.سامان فه‌وزی‌: سه‌ندیكا جێ باوه‌ڕی‌ هه‌موو رۆژنامه‌نوسان نییه‌
نه‌بوونی‌ یاسای‌ رۆژنامه‌وانی‌ باشتره‌ له‌و یاسایه‌ی‌ كه‌ په‌سه‌ندكرا
سه‌ڵاحه‌دینی‌ موهته‌دی‌:
ئینشیقاقی حزبه‌كان به‌شێكی بۆ سایكۆلۆژیای سه‌ركرده‌كان ده‌گه‌ڕێته‌وه‌
د. جه‌زا تۆفیق تالیب
ده‌رهێنانی نه‌وت به‌رێژه‌یه‌كی زۆر زیانی هه‌یه‌ بۆ داهاتوومان
فازڵ‌ میرانی‌:
ئه‌گه‌ر بڵێم حكومه‌ت له‌ژێر ده‌سه‌ڵاتی‌ حزبدا نییه‌، راست ناكه‌م
سـۆزانی خاڵه‌ شـه‌هـاب:
به‌رپرسیارییه‌تی‌ ئه‌خلاقیی لای وه‌زیره‌كانی ئێمه‌ نییه‌ و یه‌ك وه‌زیر دانی به‌ هه‌ڵه‌دا نه‌ناوه‌
"وه‌ختێك كه‌ له‌ قه‌فه‌زی‌ ده‌سه‌ڵات دێیته‌ ده‌ره‌وه‌، ره‌نگه‌ ئازادیی قسه‌كردنت زۆرتربێت"
توركیا له‌ڕیگه‌ی هه‌ره‌شه‌وه‌ جارێكی تر كێشه‌ی كوردی هێنایه‌وه‌ ناوه‌ندی قسه‌وباس
ئێستا که‌س به‌ په‌که‌که‌ ناڵێت تیرۆریست
جه‌بار یاوه‌ر: ئه‌گه‌ر توركیا له‌شكركێشی بكات، ئێمه‌ ناچینه‌ هیچ به‌ره‌یه‌كه‌وه‌
فوئاد عه‌جمی: په‌یوه‌ندی‌ له‌نێوان گه‌لێكی‌ بچوك ‌و وڵاتێكی‌ زلهێز موجازه‌فه‌یه‌
نه‌رمین عوسمان جێگری‌ سه‌رۆكی‌ لیژنه‌ی‌ بالاَی‌ ماده‌ی‌ 140:
چۆن ده‌بێت خاكی‌ خۆت بخه‌یته‌ راپرسیه‌وه‌
قاعیده‌مان له‌ گه‌رمیان ده‌ركرد، ئاڵای‌ كوردستانمان بۆیه‌كه‌مجار هه‌ڵكرد
سه‌رۆكی‌ پژاك:
هاوكاریی‌ ئه‌مریكا بۆ به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانمان قبوڵده‌كه‌ین
جه‌لال جه‌وهه‌ر:
مه‌كته‌بی‌ رێكخراوه‌ دیموكراتییه‌كان و مافی‌ مرۆڤ و كۆمه‌ڵایه‌تی‌ به‌زیاد ده‌زانم
فه‌رید ئه‌سه‌سه‌رد: كورد ناتوانێت هه‌موو ناوچه‌ دابڕاوه‌كان بگێڕێته‌وه‌

عه‌دنان موفتی‌:
پارله‌مان نازانێت چه‌ند پاره‌ به‌ حزبه‌كان ده‌درێت

حاكم شێخ له‌تیف: یه‌كێتی‌ و پارتی‌ باوه‌ڕیان به‌ ده‌ستور نییه‌

قادر عه‌زیز: ئێمه‌ ئۆپۆزسیۆن نین


 

Sbeiy.com © 2007-2011 All rights reserved    
ئه‌مه‌ریكا: له‌گه‌ڵ ئێران په‌یوه‌نده‌ی‌ راسته‌وخۆمان هه‌یه‌ مامۆستایانی هاوبه‌ش ستایشی سه‌رجه‌م مامۆستایانی‌ كوردستان ده‌كات به‌غدا؛ به‌هۆی ته‌قینه‌وه‌ی دو بۆمبه‌وه، 70 كه‌س بون به‌ قوربانی‌ به‌هۆی‌ كوشتنی‌ خوشكه‌زاكه‌یه‌وه‌، میرێكی كوه‌یتی‌ له‌ سێداره‌ ده‌درێت چوارقوڕنه‌؛ كارمه‌ندانی به‌شی سیانه‌ی كاره‌با مانیانگرت بۆ وه‌رگرتنی خوێندكارانی هه‌رێم، نوێنه‌ری‌ 22 زانكۆی‌ ئه‌مه‌ریكا له‌ هه‌ولێرن سوریا؛ ئه‌مڕۆ پێنجشه‌ممه‌، 14 كه‌س كوژراون هه‌ولێر؛ چه‌ندین كه‌س ناویان له‌ناو ليستى (دامه‌زراوان) و (دانه‌مه‌زراوان)دا نه‌هاتوه‌ته‌وه‌ سه‌ركرده‌یه‌كی شۆڕشگێڕانی‌ لیبیا: قه‌زافی له‌ شاری‌ سیرته‌ عه‌بدوڵا ئۆجه‌لان: حكومه‌تی‌ توركیا گفتوگۆكانی‌ له‌گه‌ڵ كورد وه‌ستاندوه‌ هۆشیار زێباری‌: بونی په‌كه‌كه‌ له‌سه‌ر خاكی عێراق ناشه‌رعیه‌و جێگه‌ی‌ قبوڵكردن نیه‌ 5 هه‌زار یه‌كه‌ی‌ نیشته‌جێبون له‌ شاره‌كاندا بۆ هێزه‌كانی ناوخۆ دروستده‌كرێت ئه‌ڵمانیا؛ تارا جاف و داریوشی‌ ئیقبالی‌ كۆنسێرتێك كۆیان ده‌كاته‌وه‌ سلێمانی؛ به‌ڕێوه‌به‌ری كه‌ناڵی ئاسمانی په‌یام بانگهێشتی دادگا کراو به‌ به‌ڵێننامه‌ی شه‌خسی ئازاد کرا شانۆگه‌ری‌ گێژه‌ن نمایش ده‌كرێ